fbpx

Tag : prawo

Czy szczególne uprawnienia ZHDK w czasie epidemii nadal obowiązują?

Narodowe Centrum Krwi

Szanowny Panie,
w odpowiedzi na pismo z dnia 27 października 2020 roku w sprawie uprawnienia przysługującego Zasłużonym Honorowym Dawcom Krwi w zakresie obsługi poza kolejnością, przekazanego za pośrednictwem poczty elektronicznej do Ministerstwa Zdrowia i przekazanego według kompetencji do Narodowego Centrum Krwi, NCK uprzejmie prosi o przyjęcie poniższych informacji.
Zgodnie z art. 47 c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1398, t.j.) Zasłużonemu Honorowemu Dawcy Krwi przysługują uprawnienia do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej (w tym do leczenia sanatoryjnego) oraz usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Korzystanie poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie świadczeń opieki zdrowotnej w szpitalach i świadczeń specjalistycznych w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej oznacza, że świadczeniodawca udziela tych świadczeń poza kolejnością przyjęć wynikającą z prowadzonej przez niego listy oczekujących. Świadczeniodawca udziela świadczeń opieki zdrowotnej w dniu zgłoszenia. W przypadku gdy udzielenie świadczenia nie jest możliwe w dniu zgłoszenia, świadczeniodawca wyznacza inny termin poza kolejnością przyjęć wynikającą z prowadzonej przez niego listy oczekujących. Świadczenie z zakresu ambulatoryjnej opieki  specjalistycznej nie może być udzielone w terminie późniejszym niż w ciągu 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia.
Wobec powyższego przepisy prawa nie uległy zmianie. Informujemy, że NCK wystosowało pismo do Narodowego Funduszu Zdrowia z prośbą o informacje, czy w związku z sytuacją epidemiologiczną w kraju Narodowy Fundusz Zdrowia wdrożył dodatkowe wytyczne dotyczące ustalania przez świadczeniodawcę kolejności udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej. Jednocześnie informujemy, że po otrzymaniu stosownych informacji, prześlemy ich treść na wskazany przez Pana adres.
Do wiadomości:
Joanna Adasik – Departament Oceny Inwestycji w Ministerstwie Zdrowia
Z wyrazami szacunku,
Małgorzata Lorek
Dyrektor

Narodowy Fundusz Zdrowia

Szanowny Panie,
w nawiązaniu do pisma z dnia 17 listopada 2020 roku sygn.: NCK-WWKS/1308/294-sw/JS/20 w sprawie korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach przez Zasłużonych Honorowych Dawców Krwi, Narodowe Centrum Krwi uprzejmie informuje, że Narodowy Fundusz Zdrowia potwierdził, iż ww. uprawnienia dla ZHDK nie uległy zmianie w związku z epidemią COVID-19.
Z poważaniem,
Justyna Sienkiewicz
Narodowe Centrum Krwi

Rzecznik Praw Pacjenta

Tak. Również w czasie epidemii Zasłużeni Honorowi Dawcy Krwi mają prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej. Podmioty lecznicze powinny przyjmować tych pacjentów poza kolejnością przyjęć wynikającą z listy oczekujących. Wizyta u specjalisty (osobista lub teleporada) powinna odbyć się w ciągu 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia, a lekarze rodzinni powinni przyjmować takich pacjentów w pierwszej kolejności.

 

Dokumenty umożliwiające rejestrację w punkcie krwiodawstwa

Każdy kto oddawał kiedykolwiek krew wie, że pierwszym etapem oddawania krwi jest rejestracja dawcy. W obecnym okresie pandemicznym odbywa się ona dwuetapowo. Wstępna, krótka ankieta dotycząca stanu zdrowia/COVID-19 oraz normalna rejestracja dawcy w systemie teleinformatycznym. Właściwa rejestracja kandydata na dawcę krwi i dawcy krwi polega na potwierdzeniu tożsamości osoby chcącej oddać krew lub jej składniki, wprowadzeniu wstępnych danych do Krajowego Rejestru Dawców Krwi oraz wykonanie innych czynności (wydruk kodów kreskowych) umożliwiających przeprowadzenie kolejnych procedur na poszczególnych stanowiskach.

Jak wspomnieliśmy kandydat na dawcę lub dawca krwi musi przedstawić dokument, który pozwoli na jego zarejestrowanie. Kiedyś uznawany był tylko dowód osobisty. Z czasem przepisy się zmieniły. Musiały uwzględniać możliwość wystąpienia nowych sytuacji np. chęć oddania krwi przez obcokrajowca.  W związku z tym kandydat na dawcę krwi lub dawca krwi musiał przedstawić dokument ze zdjęciem pozwalający stwierdzić jego tożsamość, zawierający numer PESEL, a w przypadku obcokrajowców odpowiednik PESEL bądź identyfikator dokumentu, np. paszportu. Dopuszczalne było również przedstawienie dokumentu ze zdjęciem i dodatkowo wydanego przez upoważnioną instytucję zaświadczenia odnośnie numeru PESEL. Aby ułatwić rejestrację oraz ujednolicić zbierane dane uproszczono wspomniany przepis co spowodowało, że  kandydat na dawcę krwi lub dawca krwi musiał przedstawić dokument zawierający numer PESEL, a w przypadku osób, które nie mają nadanego numeru PESEL: serię, numer oraz rodzaj dokumentu stwierdzającego tożsamość.

Z czasem jednak okazało się, że są również inne dokumenty, które w łatwy sposób pozwalają dawcy na potwierdzenie tożsamości. Dodatkowo pojawiła się możliwość korzystania z aplikacji mObywatel w placówkach publicznej służby krwi

Jak jest obecnie? Nadal najważniejszym polskim dokumentem tożsamości jest dowód osobisty. Jednak dokumentem tożsamości mogą być też inne dokumenty. Obecnie obowiązujące przepisy w placówkach publicznej służby krwi mówią, że kandydat na dawcę krwi lub dawca krwi potwierdza swoją tożsamość poprzez okazanie dowodu osobistego, paszportu, karty pobytu, karty stałego pobytu, książeczki żeglarskiej, żołnierskiej karty tożsamości albo przy użyciu dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 19e ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 346, z późn. zm.) przez okazanie tego dokumentu na ekranie urządzenia mobilnego osobie stwierdzającej tożsamość. Kandydat na dawcę krwi lub dawca krwi, będący cudzoziemcem, nie posiadający prawa pobytu na terytorium RP, potwierdza swoją tożsamość przez okazanie dokumentu zawierającego: zdjęcie, imiona i nazwisko, datę urodzenia, serię oraz numer dokumentu stwierdzającego tożsamość. Przy rejestracji personel medyczny ma obowiązek zaznaczyć rodzaj okazanego dokumentu.

 

Możecie się spotkać, że centra krwiodawstwa zezwalają potwierdzić tożsamość dawcy na podstawie prawa jazdy, legitymacji ubezpieczeniowej, legitymacji szkolnej lub legitymacji studenckiej. Jednak dokumenty te nie są wprost wymienione z nazwy w przepisach.

Harmonogram przyjęć a prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej przez ZHDK

Jednym z uprawnień Zasłużonych Honorowych Dawców Krwi (ZHDK) jest przywilej korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Przepisy regulujące to uprawnienie znajdują się w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004r.  o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych:

Art. 47c. 1. Kobiety w ciąży, świadczeniobiorcy, o których mowa w art. 47 ust. 1a i 1b, osoby, o których mowa w art. 43 ust. 1, inwalidzi wojenni i wojskowi, żołnierze zastępczej służby wojskowej, cywilne niewidome ofiary działań wojennych, kombatanci, działacze opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowane z powodów politycznych oraz osoby deportowane do pracy przymusowej mają prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach.

Art. 43. 1. Świadczeniobiorcy, który posiada tytuł „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi” lub „Zasłużonego Dawcy Przeszczepu” i przedstawi legitymację „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi” lub”Zasłużonego Dawcy Przeszczepu” (…)

Jak to jest z prawem często się zmienia. Dzisiaj chciałem Wam przedstawić jedną z najnowszych nowelizacji przepisów, która może mieć w niektórych przypadkach wpływ na obsługę osób posiadających szczególne uprawnienia. Chodzi o zapis, który ma doprecyzować procedurę przyjmowania pacjentów pierwszorazowych i tych, którzy już się leczą w danej placówce.

Do procedury dołożono tzw. harmonogram przyjęć. Przepisy, o których teraz piszę zostały wprowadzone w ustawie z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z e-skierowaniem oraz listami oczekujących na udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2018r. poz. 2429). Dołożono w nich m.in. art 19a, który mówi wprost:

Art. 19a.

1. Świadczenia opieki zdrowotnej w szpitalach, świadczenia specjalistyczne w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej oraz stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne są udzielane każdego dnia w godzinach udzielania tych świadczeń, zgodnie z harmonogramem przyjęć prowadzonym przez świadczeniodawcę, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

2. Świadczeniodawca umieszcza w harmonogramie przyjęć świadczeniobiorcę, wyznaczając termin udzielenia świadczenia w następujący sposób:

1) świadczeniobiorcy zgłaszającemu się po raz pierwszy:

a) w przypadku przyjęcia w dniu zgłoszenia – termin udzielenia świadczenia w dniu zgłoszenia,

b) posiadającemu prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej – termin udzielenia świadczenia ustalony w sposób, o którym mowa w art. 47c ust. 4,

c) innemu niż wymieniony w lit. a i b – termin udzielenia świadczenia wynikający z prowadzonej listy oczekujących na udzielenie świadczenia, zgodnie z art. 20;

2) świadczeniobiorcy kontynuującemu leczenie – termin udzielenia świadczenia wynikający z planu leczenia.

Niby nic szczególnego nie widać na pierwszy rzut oka. Normalne jest to, że osoba posiadająca uprawnienia dodatkowe i zgłaszająca się po raz pierwszy jest wpisywana na listę pacjentów poza kolejnością. Jednak zwróćmy uwagę co się dzieje w przypadku kolejnych wizyt. Według zacytowanego przepisu świadczeniobiorcy kontynuującemu leczenie wyznaczany jest termin udzielenia świadczenia wynikający z planu leczenia, czyli bez uwzględniania uprawnienia dodatkowego. Część osób pewnie napisze, że to również ma sens gdyż po co pacjent-ZHDK ma przychodzić szybciej jeżeli np. metoda leczenia lub efekty stosowania leków będą widoczne dopiero po określonym czasie. Oczywiście, zgadzam się z tym, że przychodzenie wcześniej nie ma sensu. Jednak chciałbym w tej chwili odesłać Was do artykułu https://krwiodawcy.org/pismo-rzecznika-praw-pacjenta-ministra-zdrowia-sprawie-pacjentow-szczegolnie-uprawnionych gdzie jedna z odpowiedzi Pana Rzecznika dotyczyła własnie uprawnienia obsługi ZHDK poza kolejnością przy kolejnych wizytach. Oto jej fragment:

(…) Pierwszeństwo w korzystaniu z ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych nie ogranicza się do pierwszych wizyt. Pacjenci korzystający ze szczególnych uprawnień mogą z nich korzystać w całym procesie leczenia również podczas kolejnych wizyt. (…)

Pytanie brzmi jak rozumieć „kolejne wizyty”. Czy chodzi o te, które są w jednym ciągu w czasie leczenia. Czy np. jeżeli skończymy leczenie ale okaże się, że za rok znowu musimy umówić się na wizytę będziemy potraktowani jako „pierwszorazowi” z możliwością skorzystania z obsługi poza kolejnością czy też do tego uprawnienia nie będziemy mieli prawa.

Postanowiłem napisać do Ministerstwa Zdrowia by uspokoić i rozwiać wątpliwości, które się pojawiły. Poniżej możecie zapoznać się z interpretacją przepisów MZ.

Szanowny Panie,

W odpowiedzi na Pana pismo z dnia 10 października 2019 r., Departament Systemu Zdrowia uprzejmie informuje, że prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 47c ust. 1 ustawy o świadczeniach dotyczy wyłącznie przypadków, gdy świadczeniobiorca po raz pierwszy zgłasza się z danym problemem zdrowotnym do świadczeniodawcy (tj. wymagałby wpisu na listę oczekujących). W przypadku, gdy jest on już objęty leczeniem i korzysta z kolejnych świadczeń, jedynie wskazania medyczne (plan leczenia) powinny mieć wpływ na wyznaczenie terminu kolejnej porady pacjenta. W innym przypadku dopuszczalna byłaby sytuacja, w której świadczeniobiorca posiadający prawo do korzystania ze świadczenia poza kolejnością samodzielnie decyduje o częstotliwości udzielanych mu świadczeń, bez względu czy są one medycznie uzasadnione. Znajduje to odzwierciedlenie w art. 19a ust. 2 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym zasady, o których mowa w art. 47c ust. 4 (sposób ustalania terminu dla świadczeniobiorców posiadających prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej stosuje się w przypadku świadczeniobiorców zgłaszających się po raz pierwszy).

W podanym przez Pana przykładzie, tj. kiedy pacjent zakończył leczenie i ponownie, z innej przyczyny wymaga świadczenia danej poradni, powinien być traktowany jako pacjent pierwszorazowy.

Z poważaniem,

Z up. Dyrektora Departamentu

Michał Misiura Naczelnik /dokument podpisany elektronicznie/

Podsumowując Zasłużony Honorowy Dawca Krwi może korzystać z przywileju obsługi poza kolejnością w przypadku pierwszorazowej rejestracji jak i kolejnych wizyt pod warunkiem, że wynikają one ponownie z potrzeb leczniczych.

Podstawa prawna: https://krwiodawcy.org/akty_prawne/D20042135Lj.pdf

Narodowe Centrum Krwi – co to za instytucja?

Narodowe Centrum Krwi jest państwową jednostką budżetową podległą ministrowi właściwemu do spraw zdrowia. Siedzibą NCK jest Warszawa a obszarem działania instytucji jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

 

Przedmiotem działalności Narodowego Centrum Krwi jest:

1) realizacja zadań związanych z nadzorem nad organizacją pobierania krwi, oddzielania jej składników oraz zaopatrzenia w krew;

2) opiniowanie na zlecenie ministra właściwego do spraw zdrowia planów działania w zakresie krwiodawstwa i krwiolecznictwa przygotowywanych przez Instytut Hematologii i Transfuzjologii;

3) monitorowanie potrzeb w zakresie zaopatrzenia w krew, jej składniki i produkty krwiopochodne;

4) programowanie zadań,o których mowa w pkt 1 i 3, oraz wdrażanie zmian w tym zakresie;

5) opracowywanie bieżących i perspektywicznych programów w zakresie, o którym mowa w pkt 1 i 3;

6) organizacja zaopatrzenia systemu ochrony zdrowia w produkty krwiopochodne;

7) proponowanie rozwiązań w zakresie zapewnienia samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew, jej składniki i produkty krwiopochodne;

8)  realizacja zadań związanych z programami polityki zdrowotnej z zakresu krwiodawstwa i krwiolecznictwa;

9) realizacja zadań związanych z przekazywaniem i rozliczaniem udzielonych przez ministra właściwego do spraw zdrowia dotacji w zakresie krwiodawstwa i krwiolecznictwa;

10) realizacja zadań ministra właściwego do spraw zdrowia, związanych z nadawaniem tytułu „Honorowy Dawca Krwi”, tytułem „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi” oraz odznaką „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi” i odznaką „Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu”;

11) wykonywanie zadań ministra właściwego do spraw zdrowia w zakresie weryfikacji raportów oceniających spełnianie przez jednostki organizacyjne publicznej służby krwi określonych kryteriów warunkujących uzyskanie akredytacji oraz przestrzeganie medycznych zasad pobierania krwi, oddzielania jej składników oraz jej wydawania;

12) gromadzenie, analiza i opracowywanie danych statystycznych niezbędnych dla właściwego zarządzania publiczną służbą krwi;

13) współpraca z Polskim Czerwonym Krzyżem i innymi organizacjami pozarządowymi w zakresie propagowania honorowego krwiodawstwa;

14) opracowywanie i opiniowanie projektów aktów prawnych oraz założeń aktów prawnych z zakresu publicznej służby krwi;

15) przygotowywanie projektów odpowiedzi Ministra Zdrowia, z zakresu krwiodawstwa i krwiolecznictwa, na interpelacje i zapytania poselskie, skargi i interwencje posłów i senatorów oraz dezyderaty i opinie komisji sejmowych, wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich, Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Rzecznika Praw Dziecka, Prezesa Trybunału Konstytucyjnego lub innych organów władzy publicznej;

16)  wykonywanie zadań określonych w § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2012 r. w sprawie warunków i sposobu przygotowania oraz wykorzystania podmiotów leczniczych na potrzeby obronne państwa oraz właściwości organów w tych sprawach (Dz. U. poz. 741).

 

Do zadań Narodowego Centrum Krwi należy również współpraca w szczególności z:

a) komórkami organizacyjnymi urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw zdrowia,

b) jednostkami podległymi lub nadzorowanymi przez ministra właściwego do spraw zdrowia,

c) Krajową Radą do Spraw Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa,

d) konsultantami krajowymi w poszczególnych dziedzinach medycyny oraz stowarzyszeniami będącymi zgodnie z postanowieniami ich statutów, towarzystwami medycznymi lub naukowymi,

e) Klubami Honorowych Dawców Krwi,

f) organizacjami pozarządowymi,

g) organizacjami międzynarodowymi zajmującymi się problematyką związaną z zakresem działalności NCK;

 

W skład NCK wchodzą następujące komórki organizacyjne i samodzielne stanowiska pracy:

1) Wydział Finansowo-Organizacyjny;

2) Wydział Organizacji i Kontroli Publicznej Służby Krwi;

3)  Wydział Programowania, Analiz i Programów Polityki Zdrowotnej;

4) Wydział Współpracy Międzynarodowej, Nauki i Komunikacji Społecznej;

Każdy z powyższych wydziałów ma szereg zadań do spełnienia.

 

Dyrektor Narodowego Centrum Krwi

 Działalnością NCK kieruje Dyrektor, przy pomocy jednego Zastępcy Dyrektora. Reprezentuje on Narodowe Centrum Krwi na zewnątrz instytucji. Dyrektora powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw zdrowia. Obecnie powyższą funkcję pełni Pani Małgorzata Lorek a jej zastępcą jest pan Sebastian Twaróg.

Dyrektor zapewnia prawidłowe i sprawne funkcjonowanie NCK, w szczególności odpowiedzialny jest za:

1) realizację zadań NCK;

2) zarządzanie majątkiem NCK;

3) ustalenie i nadzorowanie przestrzegania regulaminu pracy;

4) sporządzanie sprawozdań z wykonania planów finansowych i procesów gromadzenia środków publicznych oraz ich rozdysponowywania;

5) zapewnienie nadzoru nad bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową i dyscypliną pracy w NCK;

6) ustalanie procedur kontrolnych.

Dyrektor jest przełożonym pracowników NCK oraz wykonuje w stosunku do nich czynności w sprawach z zakresu prawa pracy. Może również powoływać zespoły jako organy pomocnicze lub doradczo-opiniodawcze, niezbędne dla realizacji zadań NCK, określając cel ich powołania, nazwę, zakres zadań, tryb działania oraz skład osobowy.

Dyrektorowi bezpośrednio podlegają:

1) Zastępca Dyrektora;

2) Wydział Organizacji i Kontroli Publicznej Służby Krwi;

3) Wydział Finansowo-Organizacyjny;

W przypadku nieobecności Dyrektora zastępuje go Zastępca Dyrektora, a w razie nieobecności Zastępcy Dyrektora inny, upoważniony przez Dyrektora, pracownik NCK.

 

Zastępca Dyrektora Narodowego Centrum Krwi

Do zadań Zastępcy Dyrektora należy bezpośrednie nadzorowanie prac podległych wydziałów:

1) Wydział Współpracy Międzynarodowej, Nauki i Komunikacji Społecznej;

2) Wydział Programowania, Analiz i Programów Polityki Zdrowotnej.

Zastępca Dyrektora ponosi odpowiedzialność za zadania wykonywane przez podległe mu komórki organizacyjne, a w szczególności za:

1) prawidłową, rzetelną oraz terminową realizację powierzonych zadań, a także za zaniechanie niezbędnego działania lub za działania nieprawidłowe, jak również za brak nadzoru, w zakresie realizacji zadań;

2) porządek i dyscyplinę pracy w podległych mu komórkach organizacyjnych;

3) podejmowanie inicjatyw mających na celu zwiększenie efektywności pracy pracowników z podległych komórek organizacyjnych.

Do obowiązków Zastępcy Dyrektora w szczególności należy:

1) organizacja i koordynacja pracy pracowników zatrudnionych w podległych komórkach organizacyjnych;

2) merytoryczny i funkcjonalny nadzór nad wykonywaniem zadań przez podległe komórki organizacyjne;

3) dokonywanie bieżącej i okresowej analizy wyników działalności podległych komórek organizacyjnych;

4) ustalanie kierunkowych planów tematycznych działalności podległych komórek organizacyjnych;

5) przygotowywanie projektów zmian w wewnętrznej strukturze organizacyjnej podległych komórek organizacyjnych i projektów ramowych zadań podległych komórek organizacyjnych;

6) podejmowanie decyzji dotyczących działalności podległych komórek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych do wyłącznej decyzji Dyrektora;

7) przedkładanie Dyrektorowi wniosków w sprawach kadrowych;

8) wykonywanie innych zadań zleconych przez Dyrektora

Źródło: Statut i Regulamin Narodowego Centrum Krwi

Honorowy dawca krwi w dniu w którym oddaje krew pozostaje w okresie ubezpieczenia (składkowym)

 

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Katarzyna Głowala
Warszawa, 14-12-2016
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7401 z dnia 13 listopada 2016 r., złożoną przez Panią Elżbietę Stępień, Posła na Sejm RP, w sprawie „niepokojącego zjawiska, dotyczącego dawców krwi”, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.

 

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2014 r. poz. 332, z późn. zm.), zasłużonemu honorowemu dawcy krwi i honorowemu dawcy krwi przysługuje zwolnienie od pracy w dniu, w którym oddaje krew, i na czas okresowego badania lekarskiego dawców krwi na zasadach określonych w odrębnych przepisach, a także zwrot utraconego zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy. Sposób usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz zakres przysługujących pracownikom zwolnień od pracy, a także przypadku, w których za czas nieobecności lub zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, został, zgodnie z art. 2982 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666), określony rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r., w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1632). Zgodnie z treścią § 12 rozporządzenia, pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego krwiodawcą na czas oznaczony przez stację krwiodawstwa w celu oddania krwi. Pracodawca jest również obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego krwiodawcą na czas niezbędny do przeprowadzenia zaleconych przez stację krwiodawstwa okresowych badań lekarskich, jeżeli nie mogą one być wykonane w czasie wolnym od pracy. O przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności, zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, należy uprzedzić pracodawcę, jeżeli przyczyna tej nieobecności jest z góry wiadoma lub możliwa do przewidzenia. Należy podkreślić, że uzyskanie zwolnienia od pracy w dniu oddawania krwi stanowi prawnie usankcjonowany przywilej krwiodawcy, zaś po stronie pracodawcy rodzi obowiązek udzielenia pracownikowi zwolnienia z tego tytułu, w związku z czym odmowa pracodawcy w tym zakresie stanowić będzie naruszenie prawa. Za czas zwolnienia od pracy, związany z oddawaniem krwi, zgodnie z treścią § 16 ust. 1 rozporządzenia, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, ustalonego w sposób określony w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. z 1996 r. Nr 62, poz. 289, z późn. zm.). Zgodnie z treścią § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, przy ustalaniu wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy oraz za czas niewykonywania pracy, gdy przepisy przewidują zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzenia, stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop.

 

Odnosząc się do pytań, dotyczących konieczności odpracowania czasu zwolnienia od pracy, związanego z oddawaniem krwi, uprzejmie informuję, iż powyższe stwierdzenie jest bezzasadne i nie znajduje poparcia w obowiązujących przepisach prawa. Wymaga podkreślenia, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887, z późn. zm.), przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości uwzględnia się (z zastrzeżeniem ust. 2-5) okresy składkowe i nieskładkowe. Honorowy dawca krwi, korzystając ze zwolnienia od pracy w dniu, w którym oddaje krew, nadal pozostaje w okresie ubezpieczenia (składkowym), o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy honorowego dawcy krwi – w przypadku emerytury dla ubezpieczonych, urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. oraz renty z tytułu niezdolności do pracy – zostanie zatem uwzględniony w ogólnym stażu pracy jako okres składkowy, natomiast wynagrodzenie, które zostało pracownikowi wypłacone za ten dzień, od którego pracodawca ma obowiązek potrącić składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zostanie uwzględnione przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury lub renty. W przypadku emerytury dla ubezpieczonego, urodzonego po dniu 31 grudnia 1948 r., kwota składek na ubezpieczenie emerytalne odprowadzona od wynagrodzenia otrzymanego za ten dzień, zostanie uwzględniona w podstawie obliczenia emerytury. Tym samym, dzień wolny, udzielony przez pracodawcę pracownikowi będącemu krwiodawcą, nie powoduje dla pracownika negatywnych skutków w zakresie emerytur i rent. Okres ten jest bowiem uwzględniany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarówno przy ustalaniu prawa jak i wysokości świadczeń emerytalno-rentowych. W krajowym porządku prawnym nie obowiązuje żaden przepis, który wyłączałby okres zwolnień od pracy z tytułu oddawania krwi ze stażu pracy, uzasadniającego nabycie praw do emerytury, zmuszając dawcę do odpracowania tych zwolnień.

 

W Polsce obowiązuje zasada honorowego krwiodawstwa, która przejawia się w tym, iż krwiodawcy oddają krew dobrowolnie i bezpłatnie, z założenia kierując się altruistyczną chęcią pomocy potrzebującym. Samo oddanie krwi jest nieprzeliczalne na jakiekolwiek pieniądze, a po stronie krwiodawcy jest jednocześnie darem bezcennym, wobec faktu niemożności jej „wyprodukowania”.

 

Reasumując, korzystanie z dnia wolnego w dniu oddania krwi, na zasadach określonych w ustawie, nie rodzi obowiązku późniejszego odpracowania tej nieobecności i pozostaje bez wpływu na okoliczności związane z przejściem na emeryturę.

 

Z poważaniem,
Z upoważnienia
MINISTRA ZDROWIA
PODSEKRETARZ STANU
Katarzyna Głowala

Pierwsze nowe legitymacje hdk

Otrzymaliśmy pierwsze zdjęcia nowych legitymacji hdk. Oto legitymacje jakie są wydawane w Regionalnym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa we Wrocławiu. Pisaliśmy o nich w artykule Nowy wzór legitymacji honorowego dawcy krwi Termin rzeczywistego wejścia nowych legitymacji przeciąga się w czasie. Jest to wynikiem problemów logistycznych.
PS. Dziękuję Kamilowi za zgodę na wykorzystanie zdjęć.

Pismo Rzecznika Praw Pacjenta do Ministra Zdrowia w sprawie pacjentów szczególnie uprawnionych

Rzecznik Praw Pacjenta wystąpił do Ministra Zdrowia o zajęcie stanowiska dotyczącego udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentom szczególnie uprawnionym. Jak wynika z danych Rzecznika podmioty lecznicze różnie interpretują przepisy uprawniające pacjentów do świadczeń poza kolejnością.

W kierowanym do Ministra Zdrowia piśmie Rzecznik informuje, że brak definicji ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w ustawie, powoduje różną interpretację ze strony poradni specjalistycznych. Dotyczy to w szczególności świadczeń rehabilitacyjnych stomatologii i psychiatrii. Poradnie specjalistyczne ww. specjalności nie respektowały szczególnych uprawnień pacjentów. Swoje decyzje motywowały tym, że wymienione świadczenia nie zaliczają się do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Problem z rejestracją w dniu zgłoszenia pacjenci sygnalizują również w przypadku kolejnej wizyty u specjalisty a nie tylko pierwszej konsultacji u danego lekarza.

W odpowiedzi Ministerstwo Zdrowia poinformowało Rzecznika Praw Pacjenta, że szczególnie uprawnieni pacjenci mają prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych poza kolejnością bez względu na specjalność poradni. Ambulatoryjna opieka specjalistyczna to wszystkie świadczenia, które nie wymagają leczenia w warunkach całodobowych lub całodziennych. Świadczenie specjalistyczne powinno być udzielone poza kolejnością wynikającą z listy oczekujących pacjentów. Jeśli poradnia nie może udzielić świadczenia w dniu zgłoszenia powinna ustalić inny termin, jednak nie dłuższy niż 7 dni. Pierwszeństwo w korzystaniu z ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych nie ogranicza się do pierwszych wizyt. Pacjenci korzystający ze szczególnych uprawnień mogą z nich korzystać w całym procesie leczenia również podczas kolejnych wizyt.

Przypominamy, że zgodnie z art. 47c ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, szczególne uprawnienia posiadają kobiety w ciąży, pacjenci do 18 roku życia, u których stwierdzono ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka, pacjentom z tytułem ?Zasłużony Honorowy Dawca Krwi? lub ?Zasłużony Honorowy Dawca Przeszczepu?. Do grupy szczególnie uprawnionych należą też inwalidzi wojenni i wojskowi oraz kombatanci.

Wystąpienie Rzecznika Praw Pacjenta do Ministra Zdrowia: wip-wpr-420-18-2017-es-1-26.07.2017
Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia: wip-wpr-420-18-2017-es-1-8.12.2017

Petycja w sprawie umieszczenia zasłużonych honorowych dawców krwi i szpiku kostnego w katalogu osób, którym przysługuje zniżka na transport publiczny

W dniu 10 listopada 2017 roku Ministerstwo Zdrowia przyjęło petycję w sprawie umieszczenia zasłużonych honorowych dawców krwi i szpiku kostnego w katalogu osób, którym przysługuje zniżka na transport publiczny. Poniżej zamieszczamy tekst petycji jaka wpłynęła do Departamentu Polityki Zdrowotnej:
 

   Na podstawie art. 63 Konstytucji RP oraz art. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 11 lipca 2014 o petycjach zwracam się – w interesie publicznym – z petycją o umieszczenie zasłużonych honorowych dawców krwi i szpiku kostnego w katalogu osób, którym przysługiwałaby zniżka na transport publiczny w ustwie o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego.
   Wnioskuję o to, żeby zasłużeni honorowi dawcy krwi uzyskali zniżkę za przejazdy środkami komunikacji publicznej w wysokości 10% w, w przypadku gdy:
1) kobieta odda w dowolnym okresie co najmniej 15 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość innych jej składników,
2) mężczyzna odda w dowolnym okresie co najmniej 18 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość innych jej składników.
   Dokumentem uprawniającym byłaby książeczka honorowego dawcy krwiodawcy z odpowiednim wpisem dokonanym przez placówki PCK lub inną uprawnioną do tego placówką.
 

UZASADNIENIE

 
   Krwiodawstwo jest oparte na zasadzie dobrowolnego i bezpłatnego oddawania krwi. Krwiodawca nie otrzymuje za oddaną krew i jej składniki pieniędzy. Jednak aby docenić poświęcenie tych osób państwo lub podmioty prywatne udzielają różnego rodzaju przywileje. Jednak w ramach podziękowania zostały stworzone uprawnienia, które mają być wyrazem wdzięczności za oddaną cząstkę siebie. W zależności od uprawnienia dotyczą one honorowych dawców krwi lub dawców z tytułem „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi”. Tytuł „Honorowy Dawca Krwi” przysługuje osobie, która została zarejestrowana w jednostce organizacyjnej publicznej służbie krwi i oddała bezpłatnie krew.
   Uważam, że każdy obywatel, który przekazuje ten najpiękniejszy i najcenniejszy dar powinien zostać doceniony nie tylko w lokalnej komunikacji miejskiej, ale także w PKS i PKP. 10% zniżki na bilet nie jest w mojej ocenie duzym obciążeniem dla osiągania zysków, Każdy krwiodawca poświęca się dla dobra innych ludzi, korzysta także z przeróżnych środków komunikacji krajowej i powinien posiadać prawo do zniżek/rabatów. Oddanie 15 litrów/18 litrów krwi zajmuje przeważnie 10 lat, więc osoba zdrowa, regularnie oddająca krew, po ukończeniu 18 roku życia jest w stanie zebrać odpowiedni litraż kończąc 28 lat. Nie jest to jednak żadne prawidło, gdyż zdarza się że ludzie po 12, a nawet 15 latach potrafią oddać odpowiednią ilość krwi.
   10 – cio procentowa zniżka mogła by stanowić również, silną, dodatkową motywację do oddawania krwi, której nie można wytworzyć sztucznie, a jest ona potrzebna wielu osobom, których życie lub zdrowie ulega zagrożeniu. Chciałbym aby pozytywnie ustosunkowano się do tej petycji i przekazano ją do odpowiedniej komórki w celu rozpoznania.

 
Teraz kilka słów o samych petycjach. Petycja może być złożona przez osobę fizyczną, osobę prawną, jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną lub grupę tych podmiotów, zwaną dalej „podmiotem wnoszącym petycję”, do organu władzy publicznej, a także do organizacji lub instytucji społecznej w związku z wykonywanymi przez nią zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej.
2. Petycja może być złożona w interesie:
1) publicznym;
2) podmiotu wnoszącego petycję;
3) podmiotu trzeciego, za jego zgodą.
Osoba, która złożyła powyższą petycję powołuje się w swoim dokumencie na „interes publiczny” gdyż w przypadku zmiany przepisów w związku z pozytywnym załatwieniem zyskała by grupa społeczeństwa spełniająca określone warunki. Przedmiotem petycji zgodnie z przepisami może być żądanie, w szczególności, zmiany przepisów prawa, podjęcia rozstrzygnięcia lub innego działania w sprawie dotyczącej podmiotu wnoszącego petycję, życia zbiorowego lub wartości wymagających szczególnej ochrony w imię dobra wspólnego, mieszczących się w zakresie zadań i kompetencji adresata petycji. Ministerstwo Zdrowia może sprawdzi petycję pod względem formalnym czy spełnia wymogi. Jeżeli tak rozpatrzy ją. Jeżeli nie; poprosi o uzupełnienie braków lub petycja nie zostanie rozpatrzona. Wszystko zależy jakie braki by ujawniono w dokumencie. W roku 2016 Ministerstwo Zdrowia rozpatrzyło łącznie 34 petycje. Warto również zapoznać się z ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego, która wymienia grupy osób, którym przysługuje ulga na komunikację oraz ustala wysokośc tej ulgi: Ustawa z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego

A jakie jest Wasze zdanie na temat petycji? Czy są szanse aby została rozpatrzona pozytywnie? Może coś byście w niej zmienili?

Załącznik:
Petycja w sprawie umieszczenia zasłużonych honorowych dawców krwi i szpiku kostnego w katalogu osób, którym przysługuje zniżka na transport publiczny

Nowy wzór legitymacji honorowego dawcy krwi

Czy szykuje się kolejna zmiana dla honorowych dawców krwi? W projekcie nowego rozporządzenia załączono wzór legitymacji, która nie jak do tej pory jest książeczką ale kartą wielkości karty kredytowej. Czy to oznacza, że nie będzie już legitymacji donacyjnych, w które wbija się pieczątki? Nieraz książeczka ta jest jedynym dokumentem poświadczającym o liczbie donacji i ilości oddanej krwi przez dawcę. Mają taki problem zwłaszcza Ci starsi dawcy, których papierowe kartoteki w centrach zostały zlikwidowane. Czekamy z niecierpliwością uwag jakie zostaną zgłoszone do projektu i czy ostatecznie rzeczywiście taki wygląd zostanie zaakceptowany przez Ministerstwo Zdrowia. Poniżej publikujemy uzasadnienie do projektu rozporządzenia. Jeżeli będziecie chcieli zobaczyć jak wygląda obecne rozporządzenie możecie je znaleźć na podstronie gdzie zamieszczamy akty prawne związane z krwiodawstwem https://krwiodawcy.org/akty-prawne Na samym końcu artykułu możecie zobaczyć nowy Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wzorów odznak nadawanych w związku z honorowym dawstwem krwi i legitymacji wydawanych w związku z tym dawstwem.

Projekt nowej legitymacji hdk

UZASADNIENIE

   Projekt rozporządzenia stanowi wykonanie upoważnienia zawartegow art. 6 ust. 11 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2017r. poz. 1371), zwanej dalej „ustawą”. Zgodnie z tym przepisem minister właściwy do spraw zdrowia, został obowiązany przez ustawodawcę do określenia:
   1) wzorów odznak, o których mowa w art. 6 ust. 3-5 ustawy;
   2) wzorów legitymacji, o których mowa w art. 6 ust. 2 i 6 ustawy;
   3) zakresu i sposobu prowadzenia ewidencji, o której mowa w art. 6 ust. 7 ustawy, zwanej dalej „ewidencją”.

   W projekcie określono wzór legitymacji Honorowego Dawcy Krwi, wydawanej przez jednostki organizacyjne publicznej służby krwi. Główny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wskazywał bowiem na konieczność określenia jednolitego wzoru tej legitymacji ze szczególnym uwzględnieniem zakresu zawartych w tym dokumencie informacji. Przeprowadzona analiza wzorów ww. legitymacji wydawanych przez jednostki organizacyjne publicznej służby krwi, na podstawie obowiązujących przepisów potwierdziła, iż zakres danych osobowych zawartych w tym dokumencie jest niejednolity.

   Ewidencja dotycząca odznak i legitymacji „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi”, prowadzona przez PCK,będzie się składać z kartotek dawców oraz z rubryk obejmujących, poza danymi dotyczącymi dawcy krwi, o których mowa w art. 6 ust.9 ustawy, następujące dane:
   1) kolejny numer i datę wpisu;
   2) datęodbioru odznaczenia;
   3) objętość oddanych składników krwi;
   4) stopień przyznanej odznaki;
   5) numer legitymacji;
   6) informacje o wydanych duplikatach.

   Ewidencja będzie prowadzona w postaci elektronicznej. Ponadto określono wzory odznak i legitymacji stwierdzających jej nadanie. Rozporządzenie przewiduje, że jego wejście w życie nastąpi w dniu następującym po dniu ogłoszenia w Dz. U. Spowodowane jest to opóźnieniem prac legislacyjnych wobec postanowień art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o zmianie ustawy o publicznej służbie krwi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 823). Zgodnie z przywołaną normą, poprzednie rozporządzenie regulujące tą kwestię [rozporządzenie Ministra Zdrowia dnia 21 sierpnia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oraz szczegółowych zasad i trybu nadawania odznaki honorowej „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi” (Dz. U. poz. 1324)] utraci moc do 10 września 2017 r.

   Wobec tego, mając na uwadze potrzebę zachowania ciągłości regulacji prawnych dotyczących odznaki i legitymacji Zasłużony Honorowy Dawca Krwi, wskazanie takiego dnia wejścia w życie przedmiotowego rozporządzenia jest konieczne. Jednocześnie spełnione są warunki wskazane w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r.o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych(Dz. U. z 2016 r. poz. 296, z późn. zm.): za projektowaną datą wejścia w życie stoi ważny interes państwa i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie

Wyżej wspomniano o stanowisku GIODO na temat występowania w obiegu różnych wyglądem legitymacji hdk.

Brak jednolitego wzoru legitymacji Honorowego Dawcy Krwi powoduje, że często dochodzi do nadmiernej, niejednokrotnie zbędnej ingerencji w prywatność osób oddających krew ? zwraca uwagę GIODO, dr Wojciech Rafał Wiewiórowski w wystąpieniu do Ministra Zdrowia, Bartosza Arłukowicza. Wskazuje w nim, że niektóre jednostki organizacyjne publicznej służby krwi zamieszczają w wydawanych legitymacjach takie dane podlegające szczególnej ochronie, jak np. grupa krwi. Nie ma zaś powodu, by dostęp do nich mieli np. kontrolerzy biletów, którzy sprawdzają legitymacje honorowych dawców krwi w związku z potwierdzaniem ich prawa do zwolnień w opłatach za podróżowanie środkami transportu zbiorowego. M.in. w związku z tym GIODO zwrócił się do Ministra Zdrowia o podjęcie prac legislacyjnych mających na celu opracowanie jednolitego wzoru legitymacji.

Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wzorów odznak nadawanych w związku z honorowym dawstwem krwi i legitymacji wydawanych w związku z tym dawstwem

Propozycja ujednolicenia przerw między donacjami

Kilka miesięcy temu pisaliśmy o tym, że w raz z nowelizacją ustawy o publicznej służbie krwi ma wejść w życie szereg rozporządzeń. Jednym z nich jest Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi i dawców krwi. Jak ono wygląda obecnie możecie zobaczyć na naszej podstronie z aktami prawnymi https://krwiodawcy.org/akty-prawne Natomiast z pierwszą wersją projektu możecie się zapoznać w artykule Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi i dawców krwi Jest to jeden z ważniejszych „dokumentów” opisujący warunki jakie musi spełnić kandydat na dawcę i dawca krwi aby zostać dopuszczonym do donacji. Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w czasie konsultacji zwróciły uwagę Ministerstwu Zdrowia na kilka kwestii. Jedną z nich jest zastosowanie w obecnym rozporządzeniu różnorodnych aczkolwiek podobnych do siebie okresów przerw między poszczególnymi donacjami np: miesiąc, 30 dni, 4 tygodnie. Dodatkowo zaproponowano aby dołączyć donację: krwinek płytkowych i osocza. Do tej pory nie była ona uwzględniona w przepisach rozporządzenia. Teraz przerwy mają być ujednolicone i mają być podawane w dwóch formach: godzin lub tygodni. Poniższa grafika reprezentuje zaproponowane okresy przerw między donacjami.

Przerwy między donacjami

Oczywiście nadal będą obowiązywać dodatkowe wymagania dotyczące przerw chociażby takie jak:
– Zabiegi trombaferezy i leukaferezy mogą być wykonywane nie częściej niż 12 razy w roku.
– Przerwy między zabiegami trombaferezy i leukaferezy nie są krótsze niż 4 tygodnie.
Niektórzy mogą się dziwić 48-godzinnym przerwom po aferezie jednak w chwili obecnej również funkcjonuje przepis, który mówi, że w szczególnych przypadkach, takich jak konieczność kilkakrotnego przetoczenia krwinek płytkowych od jednego dawcy, przerwy między zabiegami mogą zostać, za zgodą lekarza, skrócone do 48 godzin.