Honorowy dawca krwi w dniu w którym oddaje krew pozostaje w okresie ubezpieczenia (składkowym)

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Katarzyna Głowala
Warszawa, 14-12-2016
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7401 z dnia 13 listopada 2016 r., złożoną przez Panią Elżbietę Stępień, Posła na Sejm RP, w sprawie „niepokojącego zjawiska, dotyczącego dawców krwi”, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.

 

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2014 r. poz. 332, z późn. zm.), zasłużonemu honorowemu dawcy krwi i honorowemu dawcy krwi przysługuje zwolnienie od pracy w dniu, w którym oddaje krew, i na czas okresowego badania lekarskiego dawców krwi na zasadach określonych w odrębnych przepisach, a także zwrot utraconego zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy. Sposób usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz zakres przysługujących pracownikom zwolnień od pracy, a także przypadku, w których za czas nieobecności lub zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, został, zgodnie z art. 2982 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666), określony rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r., w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1632). Zgodnie z treścią § 12 rozporządzenia, pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego krwiodawcą na czas oznaczony przez stację krwiodawstwa w celu oddania krwi. Pracodawca jest również obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego krwiodawcą na czas niezbędny do przeprowadzenia zaleconych przez stację krwiodawstwa okresowych badań lekarskich, jeżeli nie mogą one być wykonane w czasie wolnym od pracy. O przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności, zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, należy uprzedzić pracodawcę, jeżeli przyczyna tej nieobecności jest z góry wiadoma lub możliwa do przewidzenia. Należy podkreślić, że uzyskanie zwolnienia od pracy w dniu oddawania krwi stanowi prawnie usankcjonowany przywilej krwiodawcy, zaś po stronie pracodawcy rodzi obowiązek udzielenia pracownikowi zwolnienia z tego tytułu, w związku z czym odmowa pracodawcy w tym zakresie stanowić będzie naruszenie prawa. Za czas zwolnienia od pracy, związany z oddawaniem krwi, zgodnie z treścią § 16 ust. 1 rozporządzenia, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, ustalonego w sposób określony w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. z 1996 r. Nr 62, poz. 289, z późn. zm.). Zgodnie z treścią § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, przy ustalaniu wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy oraz za czas niewykonywania pracy, gdy przepisy przewidują zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzenia, stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop.

 

Odnosząc się do pytań, dotyczących konieczności odpracowania czasu zwolnienia od pracy, związanego z oddawaniem krwi, uprzejmie informuję, iż powyższe stwierdzenie jest bezzasadne i nie znajduje poparcia w obowiązujących przepisach prawa. Wymaga podkreślenia, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887, z późn. zm.), przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości uwzględnia się (z zastrzeżeniem ust. 2-5) okresy składkowe i nieskładkowe. Honorowy dawca krwi, korzystając ze zwolnienia od pracy w dniu, w którym oddaje krew, nadal pozostaje w okresie ubezpieczenia (składkowym), o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy honorowego dawcy krwi – w przypadku emerytury dla ubezpieczonych, urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. oraz renty z tytułu niezdolności do pracy – zostanie zatem uwzględniony w ogólnym stażu pracy jako okres składkowy, natomiast wynagrodzenie, które zostało pracownikowi wypłacone za ten dzień, od którego pracodawca ma obowiązek potrącić składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zostanie uwzględnione przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury lub renty. W przypadku emerytury dla ubezpieczonego, urodzonego po dniu 31 grudnia 1948 r., kwota składek na ubezpieczenie emerytalne odprowadzona od wynagrodzenia otrzymanego za ten dzień, zostanie uwzględniona w podstawie obliczenia emerytury. Tym samym, dzień wolny, udzielony przez pracodawcę pracownikowi będącemu krwiodawcą, nie powoduje dla pracownika negatywnych skutków w zakresie emerytur i rent. Okres ten jest bowiem uwzględniany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarówno przy ustalaniu prawa jak i wysokości świadczeń emerytalno-rentowych. W krajowym porządku prawnym nie obowiązuje żaden przepis, który wyłączałby okres zwolnień od pracy z tytułu oddawania krwi ze stażu pracy, uzasadniającego nabycie praw do emerytury, zmuszając dawcę do odpracowania tych zwolnień.

 

W Polsce obowiązuje zasada honorowego krwiodawstwa, która przejawia się w tym, iż krwiodawcy oddają krew dobrowolnie i bezpłatnie, z założenia kierując się altruistyczną chęcią pomocy potrzebującym. Samo oddanie krwi jest nieprzeliczalne na jakiekolwiek pieniądze, a po stronie krwiodawcy jest jednocześnie darem bezcennym, wobec faktu niemożności jej „wyprodukowania”.

 

Reasumując, korzystanie z dnia wolnego w dniu oddania krwi, na zasadach określonych w ustawie, nie rodzi obowiązku późniejszego odpracowania tej nieobecności i pozostaje bez wpływu na okoliczności związane z przejściem na emeryturę.

 

Z poważaniem,
Z upoważnienia
MINISTRA ZDROWIA
PODSEKRETARZ STANU
Katarzyna Głowala

23 komentarze

  • Mariola

    Witam, czy kiedy nie oddaję krwi a tylko jestem na badaniu weryfikacyjnym takze należy mi się dzień wolny?i czy jest on płatny?

    • krwiodawca

      Witam serdecznie!
      Zgodnie z przepisami przysługuje Ci zwolnienie na czas wykonania badań. Musisz brać pod uwagę w takim przypadku, że jeżeli pójdziesz w południe to w przypadku zwolnienia godzinowego może nie objąć pierwszych godzin w których powinieneś być w pracy. Oczywiście jeżeli centrum wypisało zwolnienie godzinowe to te godziny są jako nieobecność usprawiedliwiona za którą zachowujesz 100% prawo do wynagrodzenia. Są, że niektóre centra mimo nie oddania krwi wypisują zwolnienie na cały dzień.

  • Daniel

    Witam.
    Jeśli danego miesiąca oddawałem krew i normatyw na ten miesiac był 168 godzin (21 dni pracujacych).
    Pracodawa wyplacił mi za 168 godzin + dodatek urlopowy okolicznosciowy, to oznacza ze bylem na krwi i pracowałem rownoczesnie w tym dniu? Czy pracodawca powinnien mi obnizyc normatyw o te 8 godzin (w sensie dac jeden dzien urlopu okolicznosciwego), a reszte dac do nadgodzin jesli przepracowalem ten normatyw mimo tego jednego dnia?

    • krwiodawca

      Witam serdecznie!
      Nie, nie powinien obniżać wymiaru czasu pracy. Dzień w którym oddaje się dzień to nieobecność usprawiedliwiona płatna 100%. Na ten dzień kadry nie powinny udzielać urlopu okolicznościowego. Dzień ten należy traktować tak jakby był Pan normalnie w pracy.

  • Adam Kumycz

    Witam. Chciałbym się dowiedzieć czy pracownikowi który oddał krew bezpośrednio po wyjściu z pracy przysługuje dzień wolny? Nadmienię że w okresie zimowym praca polega na odśnieżaniu i nie ma ściśle ustalonych godzin tylko zależy od warunków atmosferycznych a w dniu po oddaniu krwi pracy nie było i nie była zaplanowana.

    • krwiodawca

      Witam serdecznie!
      Jeżeli dobrze rozumiem to pyta się Pan czy pracodawca ma obowiązek dać pracownikowi dodatkowy dzień wolny za to, że oddał krew w dniu w którym wcześniej wykonywał pracę. Nie, pracodawca nie ma takiego obowiązku. Pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika na czas potrzebny by mógł oddać krew określony przez punkt krwiodawstwa. Jeżeli pracownik zrobił to po pracy przepis ten go nie dotyczy. Inaczej by było gdyby zrobił to przed pracą. W takim przypadku dzień w którym oddał krew jest dniem wolnym za który zachowuje 100% wynagrodzenia.

  • Iwona D.

    Dzień dobry.

    Zgodnie z informacjami tutaj zawartymi wykorzystanie zwolnienia otrzymanego w Centrum Krwiodawstwa jest dobrowolne. Zatem co dzieje się w sytuacji kiedy oddaję krew rano, wracam do pracy i po jakimś czasie (ale w dniu donacji, w godzinach pracy) dzieje się wypadek, np. tracąc przytomność uderzam się w głowę. Czy pracodawca może nie uznać tego zdarzenia jako wypadek przy pracy argumentując, że dobrowolnie zrezygnowałam z udzielonego mi dnia wolnego i pozostałam w pracy na własną odpowiedzialność? A nawet dodatkowo obciążyć za zniszczenie mienia gdyby takie wystąpiło?

    Dziękuję z góry za odpowiedź i pozdrawiam!

  • Monika

    Witam.
    Pracownik oddał krew, po czym powrócił do pracy. Czy zgodne z prawem będzie uznanie mu przepracowanych godzin jako praca w godzinach nadliczbowych, które będzie mógł odebrać w innym, dowolnym dniu?

    • krwiodawca

      Witam serdecznie!
      Nie. Jeżeli pracownik wrócił do pracy godziny pracy rozlicza się „normalnie”. Gdyby oddał krew np rano a miał na zmianę „popołudniową” i w ogóle nie skorzystał z prawa do wolnego i zachowania wynagrodzenia traktuje się go jakby krwi w ogóle nie oddawał.

  • Hdk

    Witam, jak powinno być liczone. Jeśli oddawalem krew i dostałem zwolnienie z pracy, a pracuje 4dni w tyg po 10h. ( krew oddawalem w dniu, w którym powinienem być w pracy). Czy zwolnienie dotyczy całego dnia czy 8h? Szef każe mi odrobić te 2h – czy ma rację?

    • krwiodawca

      Witam serdecznie!
      Zwolnienie otrzymuje się na cały dzień tak mówią przepisy. Problem pojawia się gdy „dniówka” zaczyna się i kończy w dwa różne dni np. nocki. Podstawa prawna: https://krwiodawcy.org/akty_prawne/D20141632.pdf „Pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego krwiodawcą na czas oznaczony przez stację krwiodawstwa w celu oddania krwi.” RCKiK zawsze pod warunkiem, że oddasz krew wystawiają zwolnienie na dany dzień, nie na określone godziny.

  • Ryszard Kobielak

    Witam serdecznie . Proszę określić, czy zwolnienie z pracy w dniu donacji jest zasadne, gdy zaczynamy pracę od godziny 22 do 6.00 ?

  • Alberto

    a jak to się ma do tzw. 13.
    W moim przypadku została ona obniżona przez oddanie krwi (6 dni) – tak jakbym korzystał z L4

    • krwiodawca

      Witam serdecznie!
      Tzw. 13 jest wypłacana za faktycznie wykonywaną pracę. Dlatego obniżanie jej jest zgodne z prawem. Podobnie obniżenie premii uznaniowej. Nic na to nie poradzimy.

    • krwiodawca

      Witam serdecznie!
      Niestety ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy zostało wydane na podstawie art. 2982 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. ? Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502) a więc dotyczy tylko pracowników, którzy mają umowy regulowane KP a umowa zlecenie jest to umowa regulowana przez KC więc nie masz takiej możliwości. Oczywiście pracodawca sam może Ci uznawać takie dni jako 100% pełnopłatne jednak jako takiego nie ma obowiązku.

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Czerwona Nitka 30 sekund

Spot w ramach kampanii Twoja krew, moje życie

Opublikowany przez krwiodawcy.org na 15 czerwca 2016

... zobacz inne spoty ...
Film edukacyjny NCK

Widzieliście film edukacyjny Narodowe Centrum Krwi. 5-minutowy spot propaguje honorowe krwiodawstwo. Jak Wam się podoba? Film stworzony został w ramach kampanii Twoja krew, moje życie Obejrzyj i PODAJ DALEJ! #czerwonanitka https://www.facebook.com/krwiodawcy/videos/1164644343556434/

Opublikowany przez krwiodawcy.org na 10 lipca 2016

... zobacz inne spoty ...
Kto to jest bohater?

Opublikowany przez krwiodawcy.org na 29 września 2016

... zobacz inne spoty ...

Zgoda na Życie

Zgoda na Życie

Statystyki 2016