fbpx

Tag : dyskwalifikacje

Liczba dyskwalifikacji w latach 2010-2019

Najczęstszymi przyczynami niezakwalifikowania dawców do oddania krwi w RCKiK były: zbyt niskie stężenie hemoglobiny, nieprawidłowe  badania laboratoryjne, przyjmowanie leków, zbyt niskie lub zbyt wysokie ciśnienie tętnicze krwi, tatuaż lub przekłucie części ciała, ostre choroby układu oddechowego i inne choroby przewlekłe.

Niskie stężenie hemoglobiny główną przyczyną dyskwalifikacji

Zgodnie z krajowymi regulacjami prawnymi zawartymi w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2017 r. w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi i dawców krwi jednym z niezbędnych wymagań umożliwiających oddanie krwi przez dawcę jest oznaczenie poziomu stężenia hemoglobiny, które u kobiet nie powinno być niższe niż 12,5 g/dl a u mężczyzn 13,5 g/dl. Przy zachowaniu powyższych kryteriów, z przeprowadzonych obserwacji wynika, że dyskwalifikacja dawców z powodu niskiego stężenia hemoglobiny była najczęstszą przyczyną dyskwalifikacji tymczasowej dawców w latach 2010-2019. Dotyczyła ona od 53 225 do 73 577 przypadków rocznie. W latach 2015-2019 w RCKiK zarejestrowano łącznie 3 610 758 dawców. Z powodu obniżonego stężenia hemoglobiny w tych latach krwi nie oddało 336 561 dawców co stanowiło 9,32% zarejestrowanych dawców. Obniżone stężenie hemoglobiny stanowiło w ciągu tych 5 lat aż 33,08% powodów dyskwalifikacji czasowych.

Wystąpienie niedokrwistości u dawcy krwi skutkujące czasową dyskwalifikacją z możliwości oddania krwi może nie tylko trwale zrazić krwiodawcę do oddawania krwi, ale również przyczyniać się do zniechęcania innych potencjalnych kandydatów na dawców krwi do krwiodawstwa. Jednocześnie trzeba zauważyć, że występowanie niedokrwistości jest także jedną z głównych przyczyn dyskwalifikacji dawców pierwszorazowych.

Na utrzymanie grupy stałych, regularnych dawców krwi wpływ ma wiele czynników. Jednym z nich jest dbałość o właściwy stan ich zdrowia, w tym odpowiednie odżywianie. Wypracowanie zasad ograniczających występowanie obniżenia stężenia hemoglobiny u wielokrotnych honorowych dawców krwi, jest jednym z priorytetów prawidłowego zapewnienia samowystarczalności w krew i jej składniki. Osoby oddające często w roku krew pełną powinny dbać o uzupełnianie żelaza, celem utrzymania prawidłowego stężenia hemoglobiny – białka zawartego w krwinkach czerwonych. Podstawową i najważniejszą funkcją hemoglobiny jest uczestnictwo w transporcie tlenu, który jest niezbędny we wszystkich procesach metabolicznych odbywających się w ludzkim organizmie. Ponadto hemoglobina transportuje także dwutlenek węgla będący produktem ubocznym procesu oddychania tlenowego. Aby prawidłowo pełnić funkcje w organizmie hemoglobina musi być na odpowiednim poziomie, który uzależniony jest od wielu czynników – w tym od wieku i płci.

Koniecznie zajrzyj na Produkty spożywcze bogate w żelazo i zadbaj o właściwie zbilansowaną dietę!

 

 

Źródło: Program polityki zdrowotnej „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021-2026”

Kryteria kwalifikacji dawców w zakresie zakażeń SARS-CoV-2

Dawca Dyskwalifikacja
Dawcy z potwierdzonym COVID-19 Nie mogą czasowo oddawać krwi ani jej składników.
Dawcy prawdopodobnie/potencjalnie narażeni na zakażenie SARS-nCoV-2 (nadzór epidemiologiczny) Mogą oddawać krew lub jej składniki po okresie nie krótszym niż 14 dni od ostatniego kontaktu z osobą z potwierdzonym przypadkiem COVID-19 lub w trakcie diagnostyki
Dawcy, którzy mieli bliski kontakt z osobą, która powróciła z kraju w którym utrzymuje się lokalna transmisja zakażeń SARS-nCoV-2 na poziomie wyższym niż na terenie Polski ciągu ostatnich 14 dni Mogą oddawać krew lub jej składniki po okresie nie krótszym niż 10 dni od ostatniego kontaktu z osobą
Dawcy po powrocie z kraju z utrzymującą się lokalną transmisją zakażeń SARS-nCoV-2 na poziomie wyższym niż na terenie Polski Mogą oddawać krew lub jej składniki po okresie nie krótszym niż 10 dni od powrotu do Polski. Lista krajów, po powrocie z których obowiązuje czasowa dyskwalifikacja z przyczyn epidemiologicznych aktualizowana jest przez IHiT na podstawie danych ECDC oraz GIS.
Dawcy, którzy wyzdrowieli z potwierdzonego COVID-19 Mogą oddawać krew lub jej składnik po okresie nie krótszym niż:
14 dni od uzyskania dwóch udokumentowanych negatywnych wyników badania na obecność RNA SARS-nCoV-2 z górnych dróg oddechowych, lub
14 dni po zakończeniu izolacji.
Dawcy, którzy objęci byli kwarantanną Mogą oddawać krew/osocze po okresie nie krótszym niż 14 dni od jej zakończenia
Dawcy, którzy po oddaniu krwi w ciągu 14 dni zachorują na COVID-19 lub którzy po oddaniu krwi w ciągu 14 dni zostaną objęci kwarantanną Proszeni są o zgłaszanie zachorowania lub kwarantanny w RCKiK
Dawcy, którzy otrzymali szczepionkę mRNA np. firmy Pfizer/BioNTec i nie mieli objawów po szczepionce Krew można oddać po 48 godzinach po szczepieniu (każdej dawce szczepionki)
Dawcy, którzy otrzymali szczepionkę zawierającą żywe, atenuowane wirusy np. firmy AstraZeneca, Johnson&Johnson i nie mieli objawów po szczepionce Krew lub jej składniki mogą oddać po 2 tygodniach po szczepieniu
Dawcy, którzy otrzymali szczepionkę mRNA np. firmy Pfizer/BioNTec i mieli objawy po szczepionce np. wysypka Krew lub jej składniki można oddać po 7 dniach od ustąpienia objawów
Dawcy, którzy otrzymali szczepionkę zawierającą żywe, atenuowane wirusy np. firmy AstraZeneca, Johnson&Johnson i mieli objawy po szczepionce np. wysypka Krew lub jej składniki mogą oddać po 7 dniach od ustąpienia objawów, nie krócej jednak niż po 2 tygodniach od szczepienia

Źródło: RCKiK / NCK

Dyskwalifikacja z powodu COVID-19

W związku z epidemią zakażeń wirusem SARS-CoV-2 (choroba COVID-19) bardzo prosimy osoby, które przebywały w następujących krajach:

CHINY, HONK KONG, MAKAU, WŁOCHY, IRAN, KOREA POŁUDNIOWA, HISZPANIA, NIEMCY, FRANCJA, USA, SZWAJCARIA, WIELKA BRYTANIA, NORWEGIA, HOLANDIA, SZWECJA, BELGIA, DANIA, AUSTRIA, JAPONIA, MALEZJA, KATAR, GRECJA, KANADA, AUSTRALIA, CZECHY, PORTUGALIA, FINLANDIA, SINGAPUR, SŁOWENIA, BAHRAJN, IZRAEL, BRAZYLIA, ISLANDIA

o wstrzymanie się z oddawaniem krwi i jej składników przez 14 dni** od czasu powrotu. Dodatkowo po powrocie z krajów wysokiego ryzyka lub kontakcie z osobami, które podróżowały do tych państw, należy obserwować swój organizm.

* Aktualny wykaz państw znajdziesz na stronach centrów krwiodawstwa lub bezposrednio u lekarza kwalifikującego w punkcie
** Standardowy okres inkubacji (wylęgania) koronawirusa wynosi od 2 do 14 dni-zdarzają się jednak również dłuższe okresy.


W okresie od dnia 15 marca 2020 r. do odwołania osoba przekraczająca granicę państwową, w celu udania się do swojego miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana odbyć, po przekroczeniu granicy państwowej, obowiązkową kwarantannę trwającą 14 dni licząc od dnia następującego po przekroczeniu tej granicy. W związku z powyższą kwarantanną osoby te nie mogą przyjść do punktu krwiodawstwa celem oddania krwi (podstawa prawna).

o wstrzymanie się z oddawaniem krwi i jej składników przez 14 dni od czasu powrotu. Osoby z podwyższoną temperaturą ciała również prosimy o odłożenie wizyty w RCKiK.

Krew pobierana od dawców musi być bezpieczna dla biorców. Natomiast dawcy, którzy przyszli do punktu nie mogą być narażeni na zakażenie. W razie pytań prosimy o kontakt z RCKiK.

Dodatkowo informujemy, że RCKiK nie wykonują testów na obecność koronawirusa.

Oznaczenie stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi

   Ferrytyna? Co my jako dawcy krwi i jej składników mamy z nią wspólnego? Poniżej możecie zapoznać się z nowym pilotażowym badaniem własnie ferrytyny, które będzie wykonywane wśród wielokrotnych dawców krwi. Wspomniane nowe badanie ma na celu przeprowadzenie oceny zapasów żelaza u dawców ze wspomnianej grupy.
   Na razie tylko „testowo” będzie przeprowadzone w jednym centrum (RCKiK w Poznaniu). Powyższe badanie zostało dodane kilka tygodni temu jako jeden z celów szczegółowych wieloletniego programu zdrowotnego „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2015-2020”. Jak wiecie obecnie najistotniejszym badaniem w czasie kwalifikacji kandydata na dawcę lub dawcy krwi jest pomiar stężenia hemoglobiny. Badanie pomiaru stężenia Hb ma na celu wykluczenie dawcy (kandydata) z niedokrwistością oraz zapewnienie odpowiedniej jakości koncentratu krwinek czerwonych. Normy pomiaru zależą od płci i ich dolna wartość dopuszczalna nie może być niższa niż 12,5 g/dl dla kobiet oraz 13,5 g/dl dla mężczyzn. Teraz dodatkowo będzie badane stężenie ferrytyny.

Nadrzędnym celem programu jest zapewnienie Rzeczpospolitej Polskiej samowystarczalności w zakresie krwi i jej składników oraz poprawa bezpieczeństwa krwi i jej składników.
 

   Celami szczegółowymi programu są:
1) promocja i edukacja w zakresie honorowego krwiodawstwa;
2) zwiększenie bezpieczeństwa pobieranej krwi poprzez przeprowadzenie pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi ;
3) optymalizacja stosowania składników krwi i produktów krwiopochodnych;
4) zapewnienie odpowiednich warunków transportu, gwarantujących uzyskiwanie składników krwi najwyższej jakości.
 

   W ramach celu szczegółowego zwiększenia bezpieczeństwa pobieranej krwi, w latach 2015-2017 w programie było wskazane wprowadzenie procedury „Kandydata na dawcę krwi”. Obecnie, od 2018 r. cel ten będzie realizowany przez przeprowadzenie pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi. Uzyskane efekty programu pilotażowego „Kandydata na dawce krwi” prowadzonego w 2016r. nie wskazały w sposób przekonujący na wzrost zwiększenia liczby stałych dawców krwi. Analiza poniesionych nakładów finansowych i uzyskanych efektów pilotażu projektu „Kandydata na dawcę” nie uzasadnia kontynuowania tego projektu. Procedura kandydata na dawcę, podobnie jak w przypadku dawców wielokrotnych, nie wyklucza ryzyka zakażenia się dawcy między pierwszą i drugą wizytą dawcy w CKiK, poprzez co nie stanowi gwarancji większego bezpieczeństwa krwi niż dotychczas. W 2017 roku odstąpiono od realizacji tego projektu (wobec braku potencjalnych realizatorów). W konsekwencji, przy braku dalszego uzasadnienia dla realizacji tego projektu, Minister Zdrowia podjął decyzję o dokonaniu modyfikacji tego celu szczegółowego i przeprowadzeniu pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi.
 

   Z przeprowadzonych obserwacji wynika, że dyskwalifikacja dawców z powodu niskiego stężenia hemoglobiny była najczęstszą przyczyną dyskwalifikacji tymczasowej dawców w latach 2004-2007. Dotyczyła ona od 14617 do 34883 przypadków rocznie. Aktualnie zebrane dane z 21 RCKIK, dotyczące lat 2014-2016 potwierdzają utrzymującą się tendencję dużej ilości dyskwalifikacji dawców z powodu niskiego stężenia hemoglobiny. W latach 2014-2016 w RCKiK zarejestrowano łącznie 2 207 243 dawców. Z powodu obniżonego stężenia wartości hemoglobiny w tych latach krwi nie oddało 210 071 dawców co stanowiło 9,5% zarejestrowanych dawców. W grupie dawców zdyskwalifikowanych z powodu niskiego stężenia hemoglobiny, dominowali dawcy wielokrotni w ilości 148 894 co stanowiło 6,7% grupy dawców. Obniżone stężenie hemoglobiny stanowiło w 2015 r. aż 34,5% powodów dyskwalifikacji czasowych.
   Dostrzeżono, że dawcy wielokrotni byli dyskwalifikowani z powodu niskiego stężenia hemoglobiny około dwukrotnie częściej niż dawcy pierwszorazowi. Stosunek dyskwalifikacji dawców wielokrotnych różnił się w poszczególnych RCKiK i zbiorczo dla analizowanego okresu lat 2014-2016 mieścił się w przedziale od 5,9% do 9.0%.
   Uzyskane wyniki, potwierdzają przeprowadzone w innych krajach, a także lokalnie w Polsce, wyniki badań, że długotrwałe oddawanie krwi może wiązać się z obniżeniem zapasów żelaza w organizmie, a w dalszej perspektywie z rozwojem niedokrwistości u krwiodawców.
   Wystąpienie niedokrwistości u dawcy krwi skutkujące czasową dyskwalifikacją dawcy może nie tylko trwale zniechęcić dawcę do oddawania krwi, ale również przyczyniać się do zniechęcania innych potencjalnych kandydatów na dawców krwi do krwiodawstwa. Jednocześnie trzeba zauważyć, że występowanie niedokrwistości jest także jedną z głównych przyczyn dyskwalifikacji dawców pierwszorazowych.
 

   Na utrzymanie grupy stałych, regularnych dawców krwi wpływ ma wiele czynników. Jednym z nich jest dbałość o właściwy stan ich zdrowia, w tym odpowiednie wartości stężenia hemoglobiny, będące wskaźnikiem stanów magazynowych żelaza w organizmie. Wypracowanie zasad ograniczających występowanie obniżenia wartości stężenia hemoglobiny u wielokrotnych honorowych dawców krwi, jest jednym z priorytetów prawidłowego zapewnienia samowystarczalności w krew i jej składniki. Przeprowadzenie oceny zapasów żelaza w grupie wielokrotnych honorowych dawców poprzez oznaczenie stężenia ferrytyny w surowicy, może posłużyć do wypracowania nowych zasad będących podstawą do kwalifikacji dawcy oraz wprowadzenia działań prewencyjnych obejmujących substytucję żelazem.
 

   Podjęcie działań mających wpływ na obniżenie wskaźnika dyskwalifikacji dawców z powodu niedokrwistości powinno być jednym z priorytetów prawidłowej polityki państwa w zakresie pozyskiwania i utrzymania grupy wielokrotnych dawców krwi. Jedną z przyczyn niedokrwistości u dawców krwi, poniżej norm ustalonych w krwiodawstwie może być niedobór żelaza, spowodowany regularnym oddawaniem krwi. Jedna donacja krwi pełnej prowadzi do utraty ok. 230 mg żelaza. Oddawanie krwi pełnej z częstością 4 jednostek rocznie zwiększa u mężczyzny dobowe zapotrzebowanie na żelazo do ok. 2,5 – 3,5 mg, które może być trudne u części dawców do uzupełnienia samą dietą. Uzupełnienie żelaza zapasowego może trwać nawet do 5-6 miesięcy.
 

   Proces narastania niedoboru żelaza w organizmie, niezbędnego pierwiastka do budowy hemoglobiny można podzielić na trzy fazy. Pierwszą fazą jest okres zubożenia zapasów żelaza bez zmiany stężenia żelaza w surowicy. Drugi okres to faza utajonego niedoboru żelaza. Występuje ona, gdy postępuje zubożenie zapasów żelaza przy prawidłowych wartościach stężenia hemoglobiny. Faza trzecia to niedokrwistość syderopeniczna charakteryzująca się spadkiem stężenia hemoglobiny oraz wskaźników czerwonokrwinkowych: średniej objętości erytrocytów (MCV), średniego stężenia hemoglobiny w erytrocytach (MCHC), średniej masy hemoglobiny w erytrocycie (MCH).
 

   Obecnie w rutynowo przeprowadzanych badaniach kwalifikacyjnych u polskich krwiodawców, niedokrwistość z niedoboru żelaza u dawców, diagnozowane jest dopiero w trzeciej fazie jej rozwoju. W związku ze znacznym odsetkiem dawców dyskwalifikowanych z powodu niedokrwistości, wskazanym byłoby przeprowadzenie pilotażowych badań zapasów żelaza w organizmie w grupie wielokrotnych dawców krwi, poprzez oznaczenie stężenia ferrytyny w surowicy. Uzyskane wyniki mogą stać się podstawą do ustalenia i wdrożenia działań zapobiegawczych niedokrwistości z niedoboru żelaza u dawców z uwzględnieniem wczesnej substytucji żelazem lub zmiany dopuszczalnej liczby donacji/lub minimalnych odstępów pomiędzy donacjami.
 

   W kwestii pozyskiwania i utrzymania stałych, regularnych dawców krwi, którzy przyczyniają się do utrzymania stabilnego poziomu zapasów składników krwi przeznaczonych do lecznictwa, regularni dawcy krwi zapewniają większe bezpieczeństwo całego systemu ochrony zdrowia (co jest podstawowym celem programu), ze względu na fakt, iż decyzja o oddawaniu krwi jest świadoma i nie wynika z chwilowego impulsu. Grupa tych dawców ma regularnie wykonywane badania, zatem pobrana od nich krew stanowi potencjalnie mniejsze zagrożenie. Dawcy wielokrotni charakteryzują się mniejszą częstością zgłaszanych zachorowań ryzykownych. Natomiast niepokojącym spostrzeżeniem jest występowanie w grupie wielokrotnych dawców krwi częstej dyskwalifikacji z powodu niedokrwistości. Z przeprowadzonych do tej pory badań wynika, że długotrwałe oddawanie krwi może (ale nie musi) skutkować obniżeniem stężenia hemoglobiny u dawców z powodu zubożenia rezerw żelaza w organizmie. Poza aspektem zdrowotnym istotne znaczenie ma w tej sytuacji utrata znaczącej liczby krwiodawców spowodowana dyskwalifikacją, a w następstwie zmniejszenie ilości pobieranej krwi. Czasowa dyskwalifikacja dawcy z powodu niedokrwistości może nie tylko na trwale zniechęcić dawcę do oddawania krwi, ale również przyczyniać się do zniechęcania innych potencjalnych kandydatów na dawców krwi do oddawania krwi.
 

   Obserwowanym problemem mającym wpływ na pozyskiwanie donacji krwi i jej składników jest dyskwalifikacja dawców z powodu niedokrwistości z niedoboru żelaza diagnozowana podczas oznaczania wartości hemoglobiny. Wczesną fazą poprzedzającą wystąpienie niedokrwistości z niedoboru żelaza przy prawidłowych wartościach hemoglobiny i żelaza jest obniżenie stężenia ferrytyny – wczesnego markera prognozującego możliwość wystąpienia niedokrwistości. Przeprowadzenie badania pilotażowego oceny stanu zapasów żelaza u dawców krwi w Polsce, poprzez oznaczanie stężenia ferrytyny w surowicy wielokrotnych dawców krwi, może przyczynić się do wypracowania standardów, przeciwdziałających temu problemowi.
 

   Niektóre kraje na świecie wprowadziły oznaczanie ferrytyny u krwiodawców. Wśród nich:
1) Francja: stężenie ferrytyny oznaczane jest przy pierwszej donacji przy erytroferezie i do kwalifikacji dawcy do donacji powinno przekraczać 20 ng/ml.
2) Dania: powołano ośrodek „Centre for Donor Hemoglobin and Iron” w regionie Kopenhagi – który zapewnia najbardziej kompleksowe podejście do problemu. Oznaczanie ferrytyny w próbce krwi pobranej na badanie wirusologiczne:- u dawców pierwszorazowych, a następnie przy co dziesiątej donacji oraz, gdy stężenie hemoglobiny w poprzednich badaniach przy donacji było niskie lub wysokie.
3) Czechy: u wszystkich dawców pierwszorazowych i u dawców wielokrotnych w przypadku nieoczekiwanego zmniejszenia się stężenia hemoglobiny, a także u kobiet po porodzie i dawców poddanych podwójnej erytroaferezie.
4) Włochy: oznaczanie ferrytyny regulują przepisy prawne; raz w roku wykonywane są rutynowe oznaczenia u regularnych dawców krwi.
5) Szwajcaria: ośrodek „Blood Transfusion Center” Szwajcarskiego Czerwonego Krzyża w Bazylei przeprowadza się rutynowo oznaczanie ferrytyny przy każdej donacji.
 

   W 14 na 26 krajów WE, stosuje się w różnym zakresie doustną suplementację żelazem w celu zapobiegania wystąpieniu niedokrwistości u dawców. Zasady suplementacji są zróżnicowane w zależności od kraju.
   W Polsce badania skuteczności zapobiegawczego podawania preparatu żelaza u wielokrotnych dawców krwi przeprowadziło w roku 2000 Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa we Wrocławiu w grupie 135 dawców. Wyniki wskazują na skuteczność preparatów żelaza dwuwartościowego w profilaktyce niedoboru żelaza u wielokrotnych regularnych krwiodawców. Do tej pory w skali całego kraju nie przeprowadzono szczegółowych badań częstości występowania wśród dawców krwi obniżonych wartości stężenia ferrytyny, jako wczesnego wskaźnika wystąpienia niedokrwistości z niedoboru żelaza, wobec czego nie jest znana skala tego zjawiska. Badania wykonane w ramach niniejszego programu przyczynią się do wypracowania polskiej koncepcji działań w omawianym zakresie.
 

   Obserwowanie wysokiego wskaźnika dyskwalifikacji dawców z powodu obniżonego stężenia hemoglobiny wskazuje na potrzebę przeprowadzenia pilotażowych badań u wielokrotnych dawców krwi oceniających ich zapasy żelaza w organizmie w celu wypracowania zasad zapobiegania możliwym następstwom zubożenia ustrojowych zasobów niedoboru tego pierwiastka. Potrzeba oceny stanów magazynowych żelaza w organizmie dawców wielokrotnych wynika nie tylko z polskich obserwacji wskazujących na znaczny odsetek dyskwalifikacji z powodu obniżenia stężenia hemoglobiny w tej grupie dawców. Przywołane przepisy zwracają uwagę, że w sytuacji gdy, liczba donacji u mężczyzn wynosi maksymalnie 6 razy w roku, kobiet 4 razy w roku (z zachowaniem minimalnego 2 miesięcznego okresu przerwy pomiędzy donacjami) to poza rutynowym oznaczeniem wartości hemoglobiny i hematokrytu, wskazane jest również monitorowanie deficytu zapasów żelaza, nawyków żywieniowych itp.
 

   W kwestii badania stężenia ferrytyny, sprawne funkcjonowanie publicznej służby krwi zależy od dobrej współpracy z dawcami krwi. Pozyskiwane krwi od dawców, w żaden sposób nie powinno wywoływać negatywnych skutków w organizmie dawcy. Zaangażowanie i współpraca RCKiK, NCK, IHiT w zakresie promowania krwiodawstwa może wymagać poruszania zagadnienia nawyków żywieniowych w grupie wielokrotnych dawców krwi, mających na celu powstanie większej świadomości w tej grupie dawców. Opracowanie programu zapobiegania niedoborom żelaza u dawców będzie wymagało współpracy wielu ekspertów z dziedziny transfuzjologii klinicznej, hematologii, jednostek organizacyjnych publicznej służby krwi, w celu ewentualnego wypracowania algorytmu (zasad) suplementacji żelazem dawców krwi.
 

   Realizacja programu, będzie służyła poprawie bezpieczeństwa w zakresie stosowania krwi i jej składników, a także wzmocnieniu monitorowania gospodarki krwią w podmiotach leczniczych, jak również przyczyni się do zwiększenia świadomości społeczeństwa w zakresie krwiodawstwa. Realizacja będzie również służyła utrzymaniu grupy regularnych, stałych dawców krwi oraz wpłynie na gospodarkę krwią poprzez wprowadzenie działań prewencyjnych zapobiegających możliwościom wystąpienia dyskwalifikacji dawców z powodu obniżonych wartości stężenia hemoglobiny. Ponadto, pozwoli przeciwdziałać ewentualnym przyczynom stanu niedoboru żelaza u dawców ze wszystkimi konsekwencjami zdrowotnymi, w tym niedokrwistością. W przyszłości może być rozszerzona na dawców pierwszorazowych, co mogłoby zachęcić ich do regularnego oddawania krwi i w ten sposób mogłaby wzrosnąć liczba dawców regularnych. Konsekwencją przeprowadzenia tego projektu jest w dalszej perspektywie wpłynięcie na zwiększenie bezpieczeństwa krwi i jej składników poprzez utrzymanie dawstwa od dawców wielokrotnych, regularnych.
 

Nowatorstwo zaproponowanych rozwiązań

   Zaproponowane rozwiązania rutynowo do tej pory nie stosowane, pozwolą na oddziaływanie w sposób kompleksowy na podmioty zaangażowane w pobieranie i przetaczanie krwi i jej składników, a także osób funkcjonujących w bliższym i dalszym otoczeniu CKiK. Ponadto badanie pilotażowe stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych dawców krwi, stanowić będzie podstawę do weryfikacji dotychczasowych kryteriów kwalifikacji dawców do oddania krwi, szczególnie pod kątem ilości dopuszczalnych donacji, odstępów między donacjami oraz ewentualnie pozwoli wypracować mechanizmy przeciwdziałające wystąpieniu niedokrwistości w grupie wielokrotnych dawców krwi. W przyszłości może także pozwolić na wypracowanie mechanizmów obejmujących dawców pierwszorazowych z objawami niedokrwistości.
 

Możliwość ponownego wykorzystania programu w przyszłości lub kontynuowania jego realizacji przez inne jednostki

   Natomiast w zakresie pilotażu badań stężenia ferrytyny u wielokrotnych dawców krwi, należy pamiętać, że brak monitorowania sideropenii u dawców może doprowadzić do zmniejszenia ilości dawców z powodu dyskwalifikacji w konsekwencji niedoboru żelaza.
 

   Oczywiście niedokrwistość jeśli występuje u osoby oddającej krew, nie w każdym przypadku musi być spowodowana niedoborem żelaza, jednak taką możliwość należy brać pod uwagę. Dlatego badania pilotażowe wraz z ewaluacją, wykonane w latach 2018-2019, powinny posłużyć do nakreślenia nowych działań po 2019 roku, w tym do ewentualnego wypracowania algorytmu suplementacji żelazem dawców krwi.
 

   W ramach celu szczegółowego pn. „Przeprowadzenie pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi” planuje się ogólnopolski pilotaż oceny stanu zapasów żelaza u dawców jako wskaźnika służącego do monitorowania stanu zdrowia dawcy, poprzez oznaczanie stężenia ferrytyny w surowicy wielokrotnych dawców krwi. Realizacja pilotażu pozwoli na:
1) ocenę częstości występowania obniżonego stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych dawców krwi, u których nie wystąpiły jeszcze objawy niedokrwistości i którzy w związku z tym są kwalifikowani do oddania krwi i jej składników;
2) ocenę przydatności oznaczenia ferrytyny u wielokrotnych dawców krwi jako wczesnego markera wykrycia obniżenia zapasów żelaza w ustroju, w celu zapobiegania możliwości wystąpienia niedokrwistości z niedoboru żelaza w tej grupie dawców.
 

   W ramach programu przeprowadzone będą badania pilotażowe oznaczenia stężenia ferrytyny w grupie 10 500 wielokrotnych dawców krwi (po 500 badań w 21 RCKiK). Badaniem zostaną objęci dawcy, u których wartości stężenia hemoglobiny pozwalają zakwalifikować dawcę do oddania krwi i jej składników. Badani będą dawcy, którzy oddali co najmniej: 3 donacje krwi pełnej w przypadku mężczyzn oraz co najmniej 2 donacje krwi pełnej w przypadku kobiet, w ciągu ostatnich 12 miesięcy oraz w okresie między 12 a 24 miesiącem oddali co najmniej 1 donację krwi pełnej. Zostanie opracowana specjalna ankieta, w której gromadzone będą wszystkie istotne dane dotyczące dawcy, w tym uwzględniające nawyki żywieniowe. Sposób gromadzenia danych zostanie opracowany przed rozpoczęciem pilotażu, aby umożliwić opracowanie statystyczne. Badania pilotażowe poszerzone będą o dodatkowe informacje zebrane od dawcy w formie ankiety dotyczące sposobu odżywania, suplementacji żelazem i samopoczucia dawcy podczas suplementacji. Niezbędne dane wykorzystywane w analizie (dla donacji w której będzie wykonywane oznaczenie stężenia ferrytyny) to m.in.: numery donacji, daty donacji, data pobrania próbki do badań, wiek dawcy, płeć dawcy, stężenie hemoglobiny, liczba erytrocytów, wartość hematokrytu, MCV, MCH, MCHC, RDW, stężenie ferrytyny.
 

   Ponadto będzie zbierana informacja o:
1) stężeniu hemoglobiny w donacji poprzedzającej oznaczenie ferrytyny;
2) dacie donacji poprzedzającej oznaczenie ferrytyny;
3) liczbie donacji w okresie 12 miesięcy (licząc donację towarzyszącą oznaczeniu ferrytyny jako ?0?);
4) liczbie donacji w okresie 24 miesięcy (licząc donację towarzyszącą oznaczeniu ferrytyny jako ?0?);
5) sposobie odżywania się dawcy ze zwróceniem uwagi na dietę bogatą w produkty zawierające żelazo, suplementację preparatami zawierającymi żelazo, wegetarianizm, weganizm;
6) ewentualnych objawach wynikających z niedoboru żelaza.
 

   W oparciu o wykonane badania i zebrane dane zostanie stworzone opracowanie statystyczne i analiza tych danych. Opracowanie będzie obejmowało ustalenie:
1) przedziału wiekowego najliczniejszej grupy dawców wśród dawców objętych badaniem pilotażowym w podziale na płeć,
2) liczby dawców mężczyzn, którzy w ciągu ostatnich 12 miesięcy oddali krew w liczbie: 4, 5, 6 donacji krwi pełnej oraz wskaźnik procentowy,
3) liczby dawców kobiet, które w ciągu 12 miesięcy oddały krew w liczbie: 3, 4 donacje krwi pełnej oraz wskaźnik procentowy,
4) liczby dawców mężczyzn, którzy w okresie powyżej 12 miesięcy do 24 miesięcy oddali krew w liczbie : 1, 2, 3, 4, 5, 6 donacji krwi pełnej,
5) liczby dawców kobiet, które w okresie powyżej 12 miesięcy do 24 miesięcy oddały krew w liczbie: 1, 2, 3, 4 donacji krwi pełnej,
6) w grupie dawców z prawidłowym stężeniem ferrytyny, odsetka dawców ogólnie i w podziale na płeć, którzy w okresie ostatnich 12 miesięcy stosowali substytucję preparatami żelaza,
7) w grupie dawców z obniżonym stężeniem ferrytyny, odsetka dawców ogólnie i w podziale na płeć, którzy w okresie ostatnich 12 miesięcy stosowali substytucję preparatami żelaza,
8) w grupie dawców z prawidłowym stężeniem ferrytyny, odsetka dawców ogólnie i w podziale na płeć, którzy w okresie ostatnich 12 miesięcy stosowali dietę bogatą w produkty zawierające żelazo,
9) w grupie dawców z obniżonym stężeniem ferrytyny, odsetka dawców ogólnie i w podziale na płeć, którzy w okresie ostatnich 12 miesięcy stosowali dietę bogatą w produkty zawierające żelazo,
10) w grupie dawców z prawidłowym stężeniem ferrytyny, odsetka dawców ogólnie i w podziale na płeć, którzy w okresie ostatnich 12 miesięcy stosowali dietę wegetariańską,
11) w grupie dawców z obniżonym stężeniem ferrytyny, odsetka dawców ogólnie i w podziale na płeć, którzy w okresie ostatnich 12 miesięcy stosowali dietę wegetariańską,
12) liczby i odsetka grupy dawców z prawidłową wartością referencyjną stężenia ferrytyny, i stężeniem hemoglobiny pozwalającym na zakwalifikowanie dawcy do oddania krwi.
13) ilości i odsetka grupy dawców z nieprawidłową wartością referencyjną stężenia ferrytyny ogólnie i w podziale na płeć, przy stężeniu hemoglobiny pozwalającym na zakwalifikowanie dawcy do oddania krwi.
14) w grupie dawców z nieprawidłowymi wartościami referencyjnymi stężenia ferrytyny ilości i odsetka dawców z obniżonym i podwyższonym stężeniem ferrytyny, ogólnie i w podziale na płeć.
15) dla poszczególnych 21 RCKiK w grupach dawców objętych pilotażem, wskaźników obniżonych wartości ferrytyny przy prawidłowych wartościach hemoglobiny ogólnie i w podziale na płeć i wiek.
16) w grupie dawców z obniżonymi wartościami referencyjnymi stężenia ferrytyny ilości i odsetka dawców ze stężeniem hemoglobiny:
a) w grupie kobiet
– w przedziale 12,5-13,5 g/dl
– w przedziale powyżej 13,5 g/dl
b) w grupie mężczyzn
– w przedziale 13,5-14,5 g/dl
– w przedziale powyżej 14,5 g/dl
17) w grupie dawców z obniżonymi wartościami referencyjnymi stężenia ferrytyny ilości i odsetka dawców z prawidłowymi i nieprawidłowymi tj. obniżonymi wskaźnikami czerwonokrwinkowymi MCV, MCHC, MCH
18) w grupie dawców z obniżonymi wartościami referencyjnymi stężenia ferrytyny ilości i odsetka dawców z nieprawidłowymi tj. podwyższonymi wartościami wskaźnika RDW.
19) w grupie mężczyzn ze stężeniem hemoglobiny w przedziale 13,5-14,5g/dl , liczby i odsetka dawców u których nastąpiło:
a) obniżenie hemoglobiny pomiędzy aktualną donacją a badaniem poprzedzającym o wartość od 0 do 1 g/dl.
b) obniżenie hemoglobiny pomiędzy aktualną donacją a badaniem poprzedzającym o wartość powyżej 1 g/dl.
20) w grupie kobiet z obniżonymi wartościami referencyjnymi stężenia ferrytyny oraz ze stężeniem hemoglobiny w przedziale 12,5-13,5g/dl liczby i odsetka dawców u których :
a) obniżenie hemoglobiny pomiędzy aktualną donacją a badaniem poprzedzającym o wartość od 0 do 1 g/dl.
b) obniżenie hemoglobiny pomiędzy aktualną donacją a badaniem poprzedzającym o wartość powyżej 1 g/dl.
 

   Pilotażowe badania stanu zapasów żelaza, poprzez oznaczanie stężenia ferrytyny, pozwolą ocenić ewentualną skalę problemu oraz w sytuacji tego wymagającej przyczynią się do podjęcia na szczeblu ogólnokrajowym ujednoliconych działań prewencyjnych, ukierunkowanych na zapobieganie obniżeniu zapasów żelaza w grupie wielokrotnych dawców krwi, głównej przyczyny występowania niedokrwistości. Na podstawie uzyskanych wyników zostanie określona grupa dawców najbardziej narażona na ryzyko wystąpienia sideropenii (spadek stężenia żelaza w surowicy krwi poniżej ustalonych norm) i niedokrwistości. Pozwoli to na opracowanie wstępnego zalecanego algorytmu postępowania w odniesieniu do zapobiegania sideropenii u dawców. Zgromadzony materiał może posłużyć do wypracowania ewentualnych zaleceń dotyczących wczesnej substytucji żelazem lub zmiany dopuszczalnej liczby donacji i/lub minimalnych odstępów pomiędzy donacjami, co może mieć wpływ na utrzymanie grupy stałych, regularnych dawców krwi, a co za tym idzie odpowiedniego zabezpieczenia potrzeb lecznictwa w składniki krwi.
 

   Przeprowadzenie pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi
 

2018 r.
1) przeprowadzenie konkursu na wybór realizatorów zadania ? „Pilotaż badań oznaczenia stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi”,
2) przeprowadzenie 10 500 badań stanu zapasów żelaza w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi poprzez oznaczenie stężenia ferrytyny w surowicy.
 

2019 r.
ewaluacja pilotażu badań oznaczenia stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi,
 

   Przeprowadzenie pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi
1) liczba wykonanych badań stężenia ferrytyny.
2) liczba dawców wielokrotnych, u których wykryto obniżone stężenie ferrytyny, a u których nie wystąpiły jeszcze objawy niedokrwistości, w związku z czym są kwalifikowani do oddania krwi.

Koszty
 

2017 – Przeprowadzenie konkursu ofert na realizację „Kandydata na dawcę” ? unieważnienie konkursu – 0 zł;
 
2018 – Przeprowadzenie konkursu w zakresie wyboru realizatorów na wykonanie badań stanu zapasów żelaza, poprzez oznaczenie stężenia ferrytyny, w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi – 0 zł, przeprowadzenie przedmiotowych badań: 420 000 zł (wydatki bieżące);
 
2019 – Przeprowadzenie ewaluacji zadania pn. „Przeprowadzenie pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi” – 85 000 zł (wydatki bieżące);
 

   Zadanie „Przeprowadzenie pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi” będzie realizowane przez jedno z RCKiK, którego zadaniem będzie:
1) Zawarcie umów z pozostałymi RCKiK w celu pozyskania próbek do badań stężenia ferrytyny. Każda umowa będzie obejmowała zwrot kosztów obsługi dawcy, pobrania próbek krwi, ich przechowywania oraz przygotowania do wysyłki.
2) Odbiór próbek krwi do badań zarówno od własnych dawców, jak również z pozostałych Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa.
3) Pozyskanie z każdego Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa po 500 próbek krwi do badań stężenia ferrytyny (w tym 500 próbek od własnych dawców).
4) Wykonanie badań oznaczenia stężenia ferrytyny z pozyskanych próbek.
5) Pozyskanie danych, ewaluacja i opracowanie statystyczne wyników badań.
 

   Wynagrodzenie realizatora zadania „Przeprowadzenie pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi” obejmuje:
1) koszty zakwalifikowania dawcy do pilotażu,
2) koszty przygotowania dokumentacji wraz z ankietą obejmującą zebranie informacji od dawcy,
3) pobranie i przygotowanie próbek do badania,
4) przechowywanie próbek,
5) transport próbek,
6) koszt wykonania badania stężenia ferrytyny,
7) zebranie i opracowanie statystyczne wyników badań.
 

   Które Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa przeprowadzi pilotażowe badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi?
 

25.05.2018 – Lista ofert spełniających warunki formalne
 

   Komisja Konkursowa, powołana do rozpatrzenia ofert konkursowych na wybór realizatora programu polityki zdrowotnej pn. „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2015-2020”, zadania pn. „Przeprowadzenie pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi”, na podstawie § 7 ust. 3 pkt 6, Regulaminu pracy Komisji Konkursowej, stanowiącego załącznik nr 2 do zarządzenia Ministra z dnia 29 grudnia 2014 r. w sprawie prowadzenia prac nad opracowaniem i realizacją programów polityki zdrowotnej (Dz. Urz. MZ poz. 84 z późn. zm.), zawiadamia, że w przedmiotowym postępowaniu konkursowym wpłynęła jedna oferta, w terminie, o którym mowa w ogłoszeniu, tj. do 24 maja 2018 roku.
 

   Po dokonaniu rozpatrzenia oferty, zawiadamia się, jak niżej:
a) Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa, 60-354 Poznań, ul. Marcelińska 44;
 

13 czerwca 2018 – Wybór realizatora
 

   Ogłoszenie o wyborze realizatora programu polityki zdrowotnej pn.: „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2015-2020” w zakresie zadania „Przeprowadzenie pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi? w ramach celu szczegółowego pn. „Zwiększenie bezpieczeństwa pobieranej krwi poprzez przeprowadzenie pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi” oraz podział środków finansowych, zarezerwowanych na ww. zadanie. Zgodnie z § 8 Zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 grudnia 2014 r. w sprawie prowadzenia prac nad opracowaniem i realizacją programów polityki zdrowotnej (Dz. Urz. Min. Zdrow. poz. 84, z późn. zm.), Decyzją Komisji Konkursowej zaakceptowaną przez Ministra Zdrowia, do realizacji programu „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2015-2020 w zakresie zadania dotyczącego „Przeprowadzenia pilotażowego badania stężenia ferrytyny w grupie wielokrotnych honorowych dawców krwi”, wybrano następującego oferenta i przyznano środki finansowe w wysokości:
 

Lp. / Nazwa jednostki / Kwota przyznana (w zł)
1. Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Poznaniu, ul. Marcelińska 44, 60-354 Poznań
2018 – 409 500,00 zł
2019 – 80 000,00 zł
RAZEM – 489 500,00 zł

Źródło: Program zdrowotny „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2015-2020”.

Szczepionki a krwiodawstwo

Okresy dyskwalifikacji po szczepieniach

Nie tylko choroby są podstawą do czasowej dyskwalifikacji dawcy. Również przez pewien czas po szczepieniach ochronnych nie można oddawać krwi. Poniższa tabela została stworzona na podstawie przepisów zawartych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2017 r. w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi i dawców krwi.

Kryterium/przeciwwskazanie Szczegółowy opis kryterium/przeciwwskazania oraz warunki pobierania krwi od kandydata na dawcę krwi lub dawcy krwi
1.1 Szczepionka przeciw COVID-19 (mRNA):
– Comirnaty firmy Pfizer/BioNTech,
– firmy Moderna
48 godzin od szczepienia (po każdej dawce) lub 7 dni po całkowitym ustąpieniu objawów reakcji poszczepiennej (np. gorączka, wysypka)
1.2 Szczepionka przeciw COVID-19 (zawierająca żywe, atenuowane wirusy):
– COVID-19 Vaccine firmy Astra Zeneca,
– Ad26.COV2.S firmy Johnson&Johnson,
2 tygodnie
2 Wirusy lub bakterie atenuowane – wirusami przeciw BCG (gruźlicy), odrze, ospie wietrznej, różyczce, żółtej febrze, nagminnemu zapaleniu ślinianek przyusznych (świnka), nagminnemu porażeniu dziecięcemu, durowi brzusznemu (Vivotif), cholerze, grypy (Fluenz Tetra) 4 tygodnie
3 Inaktywowane/zabite wirusy, bakterie lub riketsje – wirusami przeciw cholerze, durowi brzusznemu (Ty-szczepionka durowa, TyT- szczepionka durowo-tężcowa, Typhim VI ), krztuścowi, durowi plamistemu, nagminnemu porażeniu dziecięcemu, grypy (Influvac Tetra, Vaxigrip Tetra, Fluarix Tetra) 48 godzin
4 Anatoksyny – anatoksyny błonicowej i tężcowej 48 godzin
5 WZW typu A 48 godzin pod warunkiem braku ekspozycji na zakażenie
6 WZW typu B 2 tygodnie pod warunkiem braku ekspozycji na zakażenie
7 Wścieklizna 48 godzin
w przypadku ryzyka zakażenia – dyskwalifikacja na okres 1 roku
8 Kleszczowe zapalenie mózgu 48 godzin
w przypadku ryzyka zakażenia – dyskwalifikacja na okres 1 roku
9 Poddanie się biernemu uodpornianiu surowicami odzwierzęcymi dyskwalifikacja na 3 miesiące
O ostatecznym dopuszczeniu lub dyskwalifikacji decyduje lekarz kwalifikujący w danym punkcie krwiodawstwa. Może on również określić inny okres dyskwalifikacji niż mówią przepisy.

Aktualizacja sytuacji epidemiologicznej

Co jakiś czas otrzymujemy maila z zapytaniem:

Jak szybko po powrocie z ………… mogę oddawać krew?

W zależności od kraju i chorób tam występujących różny jest okres dyskwalifikacji. Pobyt w krajach wymienionych w wykazie może wiązać się z ryzykiem zakażenia następującymi wirusami: Denga, Ebola, Wirusem Zachodniego Nilu i zarodźcem Malarii. Właśnie w związku z takimi zagrożeniami kandydat na dawcę musi powstrzymać się od oddawania krwi przez okres czasu ustalony przepisami lub przez lekarza.

AKTUALIZACJA SYTUACJI EPIDEMIOLOGICZNEJ 08.11.2021r.:

I. Zgodnie z zaleceniami ECDC, GIS oraz Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, osoby powracające z następujących terenów są dyskwalifikowane na 10 od powrotu , w związku z występowaniem na tych terenach zakażenia SARS-CoV-2:

  1.     Kraje Unii Europejskiej i EOG: Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Dania, Estonia, Grecja,   Holandia, Irlandia, , Litwa, Luksemburg, Łotwa, Rumunia, Słowenia, Słowacja, Węgry

II. W związku z występowaniem zakażenia Wirusem Zachodniego Nilu osoby powracające z wymienionych poniżej  terenów są dyskwalifikowane na 28 dni:

1.    Okręg Konstanca i Buzu , Ardżesz  oraz Bukareszt okręgu Dolj, okręgu Giurgiu,  Bacău oraz okrąg Aluta w  Rumunii

2.    prowincja Turyn i prowincja Parma , prowincje: Alessandria, Pawia, Mediolan. Cremona, Modena, Piacenza, Verbano-Cusio-Ossola , Bolonia, Brescia, Modena, Mantua, Reggio, Emilia, Pordenone, Lodi, Pawia, Wenecja, Padwa, Mediolan, Ferrara oraz prowincja La Spezia we WŁOSZECH

3.    HISZPANIA – prowincja Sewilla

4.    Grecja – jednostki regionalne: Saloniki, Inatia, Pella, Anatoliki, Attiki, Beocja, Drama, Kawala, Tasos, Eubea, Seres, Kilkis

5.    Austria – cały teren Wiednia, Dolna Austria

6.    Serbia –  teren okręgu południowobackiego i śremskiego, Miasto Belgrad, Banat południowy, Banat Środkowy, Banat Północny

7.    Węgry – Budapeszt oraz na terenie komitatu Jász-Nagykun-Szolnok, Pest, Békés, Hajdú-Bihar, Szabolcs-Szatmár-Bereg

8.   Niemcy – Berlin oraz powiat Spree-Neiße

III. W związku z występowaniem zakażenia wirusem Dengi osoby powracające z wymienionych poniżej  terenów są dyskwalifikowane na 28 dni:

1.    gmina Montecchio Maggiore w prowincji Vicenza w regionie Wenecja Euganejska we Włoszech

2.    Przebywali na wyspie Reunion (departament Francji na Oceanie Indyjskim)

Oto dyskwalifikacje określone przepisami z powodu innych chorób:

Kryteria dyskwalifikacji stałej dla dawców krwi allogeniczne
Choroby zakaźne 1) zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B;
2) zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C;
3) wirusowe zapalenie wątroby o nieustalonym rodzaju wirusa w wywiadzie, żółtaczka o niejasnej etiologii;
4) HIV-1/2;
5) HTLV I/II;
6) babeszjoza;
7) kala-azar (leiszmanioza trzewna);
8) trypanosomoza amerykańska (gorączka Chagasa);
9) promienica;
10) tularemia;
11) gorączka Q – postać przewlekła
12) kiła
Gbczaste zwyrodnienie mózgu (TSE) (np. choroba Creutzfeldta-Jakoba, wariant choroby Creutzfeldta-Jakoba) Kandydaci na dawców krwi lub dawcy krwi:
1) u których wywiad medyczny wskazuje na zagrożenie TSE oraz u których wykonano w przeszłości przeszczep rogówki lub opony twardej albo którzy byli leczeni preparatami uzyskanymi z ludzkich przysadek;
2) przebywający łącznie przez 6 miesięcy lub dłużej na terytorium Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Republiki Francuskiej lub Irlandii w okresie od dnia 1 stycznia 1980 r. do dnia 31 grudnia 1996r.;
3) którym po dniu 1 stycznia 1980 r. przetoczono krew lub jej składniki na terytorium Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Republiki Francuskiej lub Irlandii
Kiła


Kryteria dyskwalifikacji tymczasowej dawców krwi allogeniczne
Malaria:
1) kandydaci na dawców krwi lub dawcy krwi, którzy w dowolnym okresie życia nieprzerwanie przez co najmniej 6 miesięcy zamieszkiwali na terenach endemicznego występowania malarii;
– 4 miesiące po powrocie z ostatniego pobytu na terenach endemicznego występowania malarii; warunkiem późniejszej kwalifikacji jest uzyskanie negatywnych wyników badań w kierunku malarii przeprowadzonych metodami immunologicznymi; jeżeli wynik badania jest powtarzalnie reaktywny – dyskwalifikacja na 3 lata, następnie konieczne jest wykonanie kolejnego badania; jeżeli nie przeprowadzono badań w kierunku malarii – dyskwalifikacja do czasu ich wykonania i uzyskania wyniku negatywnego,
2) kandydaci na dawców krwi lub dawcy krwi, którzy przebyli malarię; – na czas występowania objawów i leczenia; warunkiem późniejszej kwalifikacji jest uzyskanie negatywnych wyników badań w kierunku malarii przeprowadzonych metodami immunologicznymi, wykonanych nie wcześniej niż 4 miesiące po ustąpieniu objawów i zakończeniu leczenia; jeżeli wynik badania jest powtarzalnie reaktywny – dyskwalifikacja na 3 lata, następnie wykonanie kolejnego badania; jeżeli nie przeprowadzono kolejnych badań w kierunku malarii – dyskwalifikacja do czasu ich wykonania i uzyskania wyniku negatywnego,
3) kandydaci na dawców krwi lub dawcy krwi, którzy powracają z terenów endemicznego występowania malarii bez objawów choroby; – 12 miesięcy od dnia opuszczenia terenów endemicznego występowania malarii; okres ten może być skrócony do 4 miesięcy, jeżeli badania w kierunku malarii przeprowadzone metodami immunologicznymi dają wyniki negatywne; jeżeli wyniki badań są powtarzalnie reaktywne – dyskwalifikacja na 3 lata, następnie wykonanie kolejnych badań; jeżeli nie przeprowadzono kolejnych badań w kierunku malarii – dyskwalifikacja do czasu ich wykonania i uzyskania wyniku negatywnego,
4) kandydaci na dawców krwi lub dawcy krwi, u których w czasie pobytu na obszarach endemicznego występowania malarii lub w ciągu 6 miesięcy po powrocie występowała gorączka o niejasnym pochodzeniu – na czas występowania objawów i leczenia oraz do uzyskania negatywnych wyników badań immunologicznych (wykonanych nie wcześniej niż 4 miesiące po ustąpieniu objawów/zakończeniu leczenia); jeżeli badania dają wynik powtarzalnie reaktywny – dyskwalifikacja na 3 lata, następnie kolejne badanie; jeżeli nie przeprowadzono badań w kierunku malarii – dyskwalifikacja do czasu ich wykonania i uzyskania wyniku negatywnego
ndydaci na dawców krwi lub dawcy krwi, powracający z obszaru ryzyka zakażenia:
1) wirusem Zachodniego Nilu (WNV);
2) wirusem dengi;
3) wirusem chikungun
– 28 dni od dnia opuszczenia obszaru ryzyk zakażenia, chyba że badania wykonane metodami biologii molekularnej dają wyniki negatywne,
– w przypadku zakażenia – 120 dni od dnia wyleczeń
Wirus Zika (nie dotyczy dawców krwi lub kandydatów na dawców krwi oddających osocze metodą plazmaferezy przeznaczonego do przetworzenia w produkty krwiopochodne):
1) kandydaci na dawców krwi lub dawcy krwi, którzy powracają z terenów potwierdzonej transmisji wirusa Zika;
2) kandydaci na dawców krwi lub dawcy krwi zgłaszający kontakty seksualne z osobami, u których stwierdzono zakażenie wirusem Zika lub które przybywały na terenach występowania zakażeń wirusem Zika (w ciągu ostatnich 2 miesięcy w przypadku kobiet i w ciągu ostatnich 6 miesięcy w przypadku mężczyzn)
– 28 dni od opuszczenia obszaru ryzyka, na którym występuje zakażenie,
– 28 dni od dnia ostatniego kontaktu
Szczególna sytuacja epidemiologiczna (np. wystąpienie epidemii choroby zakaźnej) okres uzależniony od sytuacji epidemiologicznej i ryzyka zakażenia drogą przetoczenia krwi

Oprócz stałych przepisów zamieszczonych w ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 11 września 2017 r. w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi i dawców krwi poszczególne centra upubliczniają również we własnym zakresie wykazy państw po powrocie z których dawca nie może oddawać krwi. Taki spis bardzo ułatwia dawcy zorientowanie się czy dyskwalifikacja dotyczy jego osoby czy też nie.

Dokładne informacje na temat występowania wyżej wymienionych chorób można znaleźć na stronach:
– Głównego Inspektora Sanitarnego – Departamentu Zwalczania i Zapobiegania Zakażeń i Chorób Zakaźnych u ludzi (zakładka „Informacje dla podróżujących”) – Wojskowego Instytutu Medycznego – Zakład Epidemiologii i Medycyny Tropikalnej www.medycynatropikalna.pl
– Alfabetyczna lista wszystkich krajów z opisem sytuacji epidemiologicznej dotyczącej występowania malarii:
http://cdc.gov/malaria/travelers/country_table/a.html
– Mapa występowania malarii na świecie https://www.cdc.gov/malaria/travelers/about_maps.html
– Strony internetowe umożliwiają bieżące monitorowanie sytuacji epidemiologicznej Wirus Zachodniego Nilu (WNV):
* Europa oraz kraje sąsiadujące https://ecdc.europa.eu/en/west-nile-fever
* USA https://wwwnc.cdc.gov/travel/destinations/list/

Wirus Zachodniego Nilu

Wirus Zachodniego Nilu

Jak wiecie po powrocie z niektórych krajów nie można oddawać krwi. Do takich krajów zaliczamy te, które są położone na terenach o wysokiej zachorowalności np. na AIDS (np. Afryka Środkowa i Zachodnia, Tajlandia) czy też leża na tych obszarach gdzie endemicznie występuje malaria lub inne choroby tropikalne. Również jesteśmy czasowo zdyskwalifikowani jeżeli powracamy z terenów, na których stwierdzono przypadki występowania chorób przenoszonych drogą przetoczenia krwi, w tym Wirusa Zachodniego Nilu. Kilka tygodni temu informowaliśmy Was o zwiększonej liczbie pojedynczych przypadków wystąpienia tego wirusa zarówno w Europie, Azji jak i Stanach Zjednoczonych. Niestety sytuacja uległa zmianie i na dzień 13 września 2012 jest 529 przypadków (nie wszystkie zostały potwierdzone).
W związku z tym pamiętajcie by poinformować zawsze lekarza, że przebywaliście za granicą. To bardzo ważne dla bezpieczeństwa biorcy. Dyskwalifikacja po powrocie z terenów występowania wirusa to 28 dni, jednak może być ona przedłużona przez lekarza RCKiK.