Oddaj krew - znajdź najbliższy punkt krwiodawstwa
Grafika zachęca do dodawania nakładek na zdjęcia
Grafika zachęca do dodawania znaczków promujących krwiodawstwo na zdjęcia
Grafika przedstawia certyfikat potwierdzający oddanie krwi
Grafika przedstawia kroplę symbolizującą zapasy krwi
Grafika przedstawia osobę oddającą krew
Grafika przedstawia licznik odmierzający dni do donacji
Grafika przedstawia przykładowe hasła jakie możesz dodać do zdjęć promujących dawstwo

Tag : historia

Transfuzja krwi dawniej

W dzisiejszych czasach krew oddana przez honorowych dawców krwi jest przechowywana w centrach krwiodawstwa. Dzieję się tak dzięki wynalezieniu metod konserwacji krwi i jej składników. Taką krew jak i jej składniki można przechowywać tak długo aż pojawi się na nie zapotrzebowanie. Po otrzymaniu zamówienia centrum przekazuje je do szpitala zgodnie z indywidualnymi potrzebami placówki. Oczywiście produkty te jak każde inne mają również swoje terminy przydatności jednak w chwili obecnej nie występuje potrzeba przetaczania ich od razu. Kiedyś jednak było inaczej. Jedną z metod transfuzji było bezpośrednie przetaczanie krwi.

Przetaczanie takie odbywało się za pomocą różnego rodzaju aparatów np. aparatów Tzanck-Brajcewa i Jube. Jak wyglądały możecie zobaczyć na poniższych fotografiach. Schematy ich działania natomiast opisaliśmy opisaliśmy poniżej fotografii.

Aparat Tzancka-Brajcewa

Aparat ten składał się ze statywu, głowicy oraz strzykawki o pojemności 10 ml. Specjalny statyw był przymocowywany do dna metalowego pojemnika. Do powyższego statywu była dołączana głowica, która złożona była z cylindra zewnętrznego mającego z przodu 3 nasadki za pomocą, których można było z kolei podłączyć gumowe przewody oraz wycięcia w tylnej części aby umożliwić ruchy strzykawki. W cylinder zewnętrzny natomiast był wstawiony cylinder wewnętrzny z wydrążonym kanałem, który przechodził w nasadkę do zamocowania wspomnianej strzykawki. Strzykawka ta mogła poruszać się w płaszczyźnie poziomej pod różnym kątem. Poniżej możecie to zobaczyć na schemacie działania.

Ustawienia strzykawki:
– po lewej stronie (1): strzykawka łączyła się przez kanał z systemem dawcy
– po środku (2): strzykawka łączyła się z układem przemywającym (4% roztwór cytrynianu sodu)
– po prawej stronie (3): strzykawka łączyła się przez kanał z systemem biorcy

Aparat Jubé

Źródło: Science Museum Group Collection
© The Board of Trustees of the Science Museum

Aparat ten był w postaci strzykawki o pojemności 5 ml. Była to jednak nietypowa strzykawka z dwoma bocznymi otworami zakończonymi nasadkami na które nakładło się przewody gumowe. Oba przewody miała na końcach nasadki do igieł. Jedna igła była podłączona do dawcy, druga igła z przewodem do biorcy. Obracając tłok strzykawki o 180 stopni uzyskuje się poprzez wycięty w tłoku podłużny rowek połączenie strzykawki z układem albo dawcy albo biorcy.

Różnice między aparatami:
Zaletą aparatu Tzancka była możliwość przemywania całego zestawu w czasie zabiegu, czyli bez odłączania strzykawek. Aparat Jubé natomiast miał problem z częstszym krzepnięciem krwi. Dodatkowo dochodziły trudności w częstszym płukaniu 4% roztworem cytrynianu sodu. Pamiętajmy, że przy tym aparacie należało przy czyszczeniu odłączać nasadkę od igły w żyle biorcy lub dawcy.

Przed dokonaniem przetoczenia aparaty wkładało się wraz z przewodami i igłami do sterylizatora z wodą destylowaną lub fizjologicznym roztworem soli kuchennej i gotowało przez 30 minut. Po przygotowaniu aparatu personel medyczny układał dawcę i biorcę blisko siebie tak aby była jak najmniejsza odległość między żyłami dawcy i biorcy.

Po przygotowaniu miejsc nakłuć (obmycie skóry np. spirytusem) zakładało się opaskę uciskową na ręce biorcy. Po nakłuciu zwalniało się opaskę. Następnie to samo wykonywało się u dawcy. Pierwsze ml krwi wypuszczało się na zewnątrz. Czyniono to w celu usunięcia powietrza z całego układu przewodów. Następnie podłączano przewód do „układu” biorcy. Następowało wtedy 3-etapowe przetoczenie krwi tzw. próba biologiczna. Po próbie dokonywano właściwego przetoczenia. Po zakończeniu przetaczania wyjmowało się igły z żył i zakładało opatrunki.

Metodę bezpośredniego przetaczania krwi stosowano do lat 30-tych.

50 lat odznaki Zasłużony Honorowy Dawca Krwi

W dniu dzisiejszym odznaka Zasłużony Honorowy Dawca Krwi obchodzi swoje urodziny … 50-te!

28 lutego 1968 roku ówczesny Minister Sprawa Wewnętrznych Mieczysław Moczar wydał decyzję, która zatwierdzała wzór odznaki wraz z zezwoleniem na jej stosowanie. W czasie tych 50 lat zmieniły się co prawda przepisy na podstawie których odznaka wraz z legitymacją jest wydawana, jednak sam wygląd odznak niewiele się różni od tych wydawanych na samym poczatku. Oto najważniejsze akty prawne dotyczące tej odznaki:

– Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych Nr D.52 S/XI/68 z dnia 28.02.1968
– Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych Nr D.413 S/XI/77 z dnia 15.12.1977
Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 września 1999 r. w sprawie określenia wzoru oraz szczegółowych zasad i trybu nadawania odznaki honorowej „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi” (1999-10-31 – 2006-10-20)
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 sierpnia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oraz szczegółowych zasad i trybu nadawania odznaki honorowej „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi” (2006-10-20 – 2017-09-12)
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2017 r. w sprawie wzorów odznak i legitymacji wydawanych w związku z honorowym dawstwem krwi (2017-09-15 – do chwili obecnej)
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 grudnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów odznak i legitymacji wydawanych w związku z honorowym dawstwem krwi (2017-12-07 – do chwili obecnej)

Przypomnijmy teraz kto obecnie może otrzymać odznakę Zasłużony Honorowy Dawca Krwi.

Dawcy krwi:
1) kobiecie, która oddała w dowolnym okresie co najmniej 5 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników,
2) mężczyźnie, który oddał w dowolnym okresie co najmniej 6 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników
– przysługuje tytuł „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi III stopnia” i brązowa odznaka honorowa „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi III stopnia”.

Dawcy krwi:
1) kobiecie, która oddała w dowolnym okresie co najmniej 10 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników,
2) mężczyźnie, który oddał w dowolnym okresie co najmniej 12 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników
– przysługuje tytuł „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi II stopnia” i srebrna odznaka honorowa „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi II stopnia”.

Dawcy krwi:
1) kobiecie, która oddała w dowolnym okresie co najmniej 15 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników,
2) mężczyźnie, który oddał w dowolnym okresie co najmniej 18 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników
– przysługuje tytuł „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi I stopnia” i złota odznaka honorowa „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi I stopnia”.

Jako ciekawostkę napiszę, że dawniej produkcją odznak ZHDK zajmowała się Mennica Państwowa w Warszawie. Po zmianach ustrojowych i powstaniu obowiązku przeprowadzania przetargów odznaki produkują firmy, które to wygrywają w przetargach organizowanych przez Polski Czerwony Krzyż.

Tylko w latach 2006-2016 wydano ich ok. 200 000. Ile odznak wydano wcześniej tego już chyba nikt ni zliczy. Mimo iż podstawy prawne się zmieniały z latami o czym wspomniałem na początku to wszystkie legitymacje zachowują swoją ważność. Nawet te najstarsze. Więcej na ten temat w odpowiedzi Ministra Zdrowia dot. legitymacji Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi

Najważniejsze jest jednak to, że odznaki te wydawane są

w dowód uznania za najpiękniejszy dar humanitarny – bezinteresowne oddawanie krwi

Więcej na: https://krwiodawcy.org/odznaki/odznaki-zhdk