Droga dawcy – krok po kroku

krwiodawstwo

Oddanie krwi: przed i po zabiegu

Zanim udasz się do centrum krwiodawstwa musisz pamiętać o kilku ważnych rzeczach. Sprawdź czy możesz zostać dawcą, zapoznaj się z wytycznymi, które mówią, kto może a kto nie może oddawać krwi: przeciwwskazania do oddawania oraz przykładowe ankiety dla kandydatów na dawców

Podjąłeś już decyzje, więc zaplanuj ten dzień:

  • sprawdź, w jakie dni i w jakich godzinach jest czynny punkt/stacja, w którym chcesz oddać krew Adresy Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa, oddziałów terenowych oraz stałych punktów poboru krwi Możesz również oddać krew w czasie akcji wyjazdowych mobilnych punktów poboru krwi tzw. krwiobusów.
  • wybierz dzień, przed którym będziesz mógł wypocząć – wyspać się;
  • koniecznie zjedz lekki posiłek przed oddaniem krwi (unikaj pokarmów zawierających dużą ilość tłuszczu);
  • pij dużo soków owocowych i wody
  • unikaj nadmiernego fizycznego wysiłku przed oddaniem krwi
  • idź do punktu/stacji; jeżeli wybierasz się po raz pierwszy zabierz ze sobą kogoś do towarzystwa, poczujesz się pewniej a przede wszystkim bezpieczniej;
  • po oddaniu krwi zastosuj się do poleceń personelu (odpocznij kilkanaście minut w stacji, zjedz czekoladę, wypij sok)
  • skorzystaj z dnia wolnego, jaki przysługuje Ci w dniu oddania krwi;
  • unikaj nadmiernego obciążenia ręki, z której pobrano krew;
  • jedz regularnie posiłki; pamiętaj, aby dieta była bogatsza w węglowodany tego dnia, jedz czekoladę;
  • dużo odpoczywaj: pamiętaj, że nie jesteś maszyną, oddanie krwi jest obciążeniem dla Twojego organizmu;
  • unikaj szybkiej zmiany pozycji z leżącej na stojącą, najpierw usiądź dopiero po chwili wstawaj;
  • staraj się nie wykonywać obciążających prac domowych;
  • unikaj wysiłku fizycznego.

Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, zawsze pytaj personel stacji: to najlepszy i najpewniejszy sposób uzyskania fachowych i wyczerpujących informacji.

Oddawanie krwi krok po kroku

1. Zarezerwuj sobie około godziny czasu, weź dowód tożsamości oraz zjedz beztłuszczowy posiłek przed donacją.

2. Zgłoś się do rejestracji dawców i wypełnij kwestionariusz z pytaniami o twój stan zdrowia.

3. Zostanie pobrana od Ciebie próbka krwi na wstępne badanie (morfologia), a po kilku minutach zostaniesz wezwany do gabinetu lekarskiego, gdzie lekarz zakwalifikuje Ciebie do oddawania krwi lub jej składników, albo wyjaśni dlaczego dziś nie możesz oddać krwi.

4. Usiądź z poczekalni, w której jest umieszczony dozownik z wodą.

5. Oddawanie krwi pełnej wybierz rękę, z której chcesz oddawać krew, usiądź wygodnie na fotelu i zanim minie 10 minut oddasz jedną jednostkę krwi (450ml.). Oddawanie składników krwi różni się czasem i technicznym sposobem pobierania.

6. Wypocznij jeszcze przez około 10-15 minut i odbierz czekolady, które mają uzupełnić ubytek energetyczny. Możesz też otrzymać zaświadczenie zwalniające w dniu oddania krwi z pracy lub szkoły, a także zwrot kosztów podróży.

Cały proces oddawania krwi pełnej trwa zwykle mniej niż jedną godzinę.

Większość ludzi czuje jedynie lekkie ukłucie igłą, a samo oddawanie krwi jest bezbolesne.

Tylko jednorazowy sprzęt używany jest podczas donacji.

Jakie są sposoby pobierania krwi?

Pobieranie krwi metodą konwencjonalną tzn. krwi pełnej

1. Krew pełna może być pobierana nie częściej niż 6 razy w roku od mężczyzn i nie częściej niż 4 razy w roku od kobiet, z tym że przerwa pomiędzy pobraniami nie może być krótsza niż 8 tygodni.

2. Jednorazowo od osoby ważącej co najmniej 50 kg lub więcej można pobrać 450 +/- 45 ml krwi pełnej (1 jednostka), która zawiera krwinki czerwone, krwinki płytkowe, krwinki białe i osocze. Krew pobiera się z pojedynczego wkłucia do żyły, do jednorazowych pojemników z tworzywa sztucznego.

3. Oddanie 450ml krwi trwa ok. 5-10 minut.

4. Jeżeli dawca krwi został poddany zabiegowi aferezy*, pobranie krwi pełnej może nastąpić po upływie 48 godzin od tego zabiegu, z wyjątkiem zabiegu erytroaferezy.

*afereza – zabieg uzyskiwania koncentratu płytek krwi, białych krwinek lub krwinek czerwonych poprzez odseparowanie ich z krwi pełnej człowieka.

Zabiegi aferezy

1. plazmafereza – odseparowanie osocza z krwi pełnej

2. leukafereza – odseparowanie krwinek białych z krwi pełnej.

3. trombafereza – odseparowanie płytek krwi z krwi pełnej.

4. erytroafereza – odseparowanie krwinek czerwonych z krwi pełnej.

* PLAZMAFEREZA

zabieg polegający na pobraniu od dawcy jedynie płynnej części krwi zwanej osoczem. Oprócz wody, która jest głównym składnikiem osocza (90 %), zawiera ono również związki organiczne i nieorganiczne, takie jak białka (albuminy, globuliny, fibrynogen), kwasy tłuszczowe, glukozę, witaminy i sole mineralne. Z osocza można wyodrębnić białka konieczne dla prawidłowego krzepnięcia krwi, a więc leczenia chorych na hemofilię i inne skazy krwotoczne.

1. Objętość każdorazowo pobieranego osocza (bez antykoagulantu) nie powinna przekraczać 16 % szacowanej całkowitej objętości krwi, obliczonej na podstawie płci, wzrostu i masy ciała dawcy. Odpowiada to w przybliżeniu 10 ml objętości pobieranej na 1 kg masy ciała.

2. Od jednego dawcy nie można pobrać w okresie roku więcej niż 25 litrów (objętość netto, bez antykoagulantu) osocza.

3. Od jednego dawcy można pobrać w okresie jednego tygodnia nie więcej niż 1,5 litra (objętość netto, bez antykoagulantu) osocza.

4. Jednorazowo, bez uzupełnienia objętości krwi krążącej, od dawcy można pobrać metodą plazmaferezy 650 ml osocza (objętość netto, bez antykoagulantu).

5. Przerwa pomiędzy pobraniami osocza metodą plazmaferezy nie może być krótsza niż 2 tygodnie, chyba że lekarz wyrazi zgodę na skrócenie tej przerwy.

6. Pobranie osocza metodą plazmaferezy może być wykonane po przerwie wynoszącej co najmniej 30 dni od dnia pobrania krwi pełnej.”,

* ZABIEGI AFEREZY

1. Zabiegi trombaferezy i leukaferezy mogą być wykonywane nie częściej niż 12 razy w roku.

2. Przerwy między zabiegami trombaferezy i leukaferezy nie powinny być krótsze niż 4 tygodnie.

3. W szczególnych przypadkach, takich jak konieczność kilkakrotnego przetoczenia krwinek płytkowych od jednego dawcy, przerwy między zabiegami mogą zostać za zgodą lekarza skrócone do 48 godzin.

4. W przypadku pobierania metodą aferezy jednocześnie osocza, krwinek płytkowych lub krwinek czerwonych, łączna objętość pobranych składników krwi netto nie powinna przekraczać 13 % całkowitej objętości krwi dawcy, jednakże maksymalnie 650 ml. W razie przekroczenia tej objętości należy zastosować odpowiedni płyn uzupełniający.

5. Przerwa pomiędzy dwoma kolejnymi oddaniami koncentratu krwinek czerwonych (KKCz) metodą erytroaferezy powinna być taka sama jak w przypadku pobrania krwi pełnej.

6. Przerwa pomiędzy pobraniem krwi pełnej i pobraniem 2 jednostek KKCz metodą erytroaferezy nie powinna być krótsza niż 3 miesiące.

7. Przerwa pomiędzy pobraniem 2 jednostek KKCz metodą erytroaferezy a pobraniem krwi pełnej lub następnym zabiegiem podwójnej erytroaferezy nie powinna być krótsza niż 6 miesięcy; całkowita utrata krwinek czerwonych w ciągu roku nie może przekraczać wartości dozwolonej dla dawców krwi pełnej.

8. Przerwa pomiędzy donacją krwi pełnej lub pobraniem 1 jednostki KKCz metodą erytroaferezy a następną donacją metodą aferezy, nieobejmującą pobrania KKCz, nie może być krótsza niż 1 miesiąc.”.

* TROMBOAFEREZA – polega na pobraniu krwi od dawcy, która przepływając przez aparat ulega rozdzieleniu na krwinki płytkowe ( trombocycty) które są gromadzone w oddzielnym jałowym pojemniku, a krwinki czerwone i osocze oddane są dawcy. Zabieg trwa do 1,5 godziny. Trwa od 1 do 2 godz.

* LEUKAFEREZA – polega na pobraniu od dawcy krwi pełnej do separatora, oddzieleniu krwinek białych, a następnie cyklicznie zwracane są krwinki czerwone, płytki krwi oraz osocze. Zabieg trwa ok. 2 godz.

* ERYTRAFEREZA – zabieg polegający na pobraniu od dawcy krwinek czerwonych przy użyciu separatora. Zabieg trwa ok. 1,5 godz. Jednorazowo pobiera się ok. 600 ml krwinek czerwonych.

Co się dzieje z pobraną krwią

Puste opakowania do krwiKrew pobiera się do pojemników jednorazowego użytku, wykonanych z tworzywa sztucznego. Służą one zarówno do pobierania, jak i preparatyki oraz przechowywania. Aby podczas wykonywania tych wszystkich czynności uniemożliwić przedostanie się powietrza zawierającego bakterie, poszczególne pojemniki połączone są ze sobą za pomocą plastikowych drenów w jeden zestaw. Niektóre z pojemników w takim zestawie zawierają specjalne roztwory, zapobiegające krzepnięciu krwi lub przedłużające żywotność krwinek czerwonych.

Pobór krwi

WagomieszarkaPodczas pobierania krew jest stale mieszana, aby zapewnić jej odpowiedni kontakt z roztworem zapobiegającym krzepnięciu. Do tego celu służą małe aparaty, zwane wagomieszarkami. Kontrolują one jednocześnie czas trwania donacji oraz objętość pobieranej krwi, uniemożliwiając w ten sposób pobranie większej ilości krwi niż zaprogramowana (standardowo jest to 450 ml).

Preparatyka krwi

Wirówka do krwiPo pobraniu krew zostaje poddana preparatyce, która polega przede wszystkim na rozdzieleniu jej na składniki. Aby przyspieszyć ten rozdział, wiruje się krew w specjalnych wirówkach. Wirowanie należy wykonać jak najszybciej po pobraniu, aby zachować jak najwyższą wartość poszczególnych składników. Wirowanie umożliwia rozdzielenie krwi na trzy frakcje: koncentrat krwinek czerwonych, osocze i tzw. kożuszek leukocytarno-płytkowy, który służy do uzyskania koncentratu krwinek płytkowych.

Koncentrat krwinek czerwonych

Koncentrat krwinek czerwonych (KKCz) to krwinki czerwone wraz z niewielką ilością osocza. Można go przechowywać w lodówce do 42 dni po pobraniu.

Koncentrat krwinek płytkowych

Koncentrat krwinek płytkowych (KKP) stanowią płytki krwi zawieszone w niewielkiej ilości osocza. Niestety, ze względu na krótki czas życia krwinek płytkowych, KKP nadaje się do przetoczenia tylko w ciągu 5-7 dni od pobrania.

Osocze świeżo mrożone

Osocze przechowuje się w stanie zamrożenia. Im szybciej zostanie zamrożone, tym więcej zawiera czynników krzepnięcia wrażliwych na wysoką temperaturę. Najwyższą wartość ma osocze, które przed upływem 8 godzin od chwili pobrania krwi zostanie schłodzone do temperatury -30°C lub niższej. Takie osocze nazywa się osoczem świeżo mrożonym (FFP – od ang. Fresh Frozen Plasma). Po zamrożeniu można przechowywać FFP w temp. ~25°C lub niższej do 3 lat.

Procedury dodatkowe

RadiatorZe względu na specyficzne potrzeby pacjentów, rozdzielone wstępnie składniki krwi niejednokrotnie poddawane są dodatkowym procedurom, takim jak usuwanie leukocytów, napromieniowywanie, czy podział na mniejsze porcje, przeznaczone do użytku pediatrycznego. Usuwanie leukocytów odbywa się przy użyciu specjalnych filtrów. Do napromieniowania składników krwi służą urządzenia zwane radiatorami, w których za pomocą promieni – pozbawia się limfocyty możliwości namnażania.

Badanie krwi

SerologiaSamo rozdzielenie składników krwi nie wystarcza do ich zastosowania w lecznictwie. Niezbędne jest wykonanie wielu badań. Przede wszystkim należy wykonać badania w kierunku obecności markerów wirusowych zapalenia wątroby typu B i C, oraz wirusa upośledzenia odporności HIV, a także odczynów kiłowych. Należy również potwierdzić grupę krwi dawcy.

Dopuszczenie do użytku

WirusologiaDopiero po uzyskaniu wyników wszystkich badań może nastąpić tzw. zwolnienie składników krwi do użytku klinicznego. W tym celu zbiera się specjalna komisja kwalifikacyjna, która zajmuje się sprawdzeniem wszystkich wyników badań, poddaje każdy składnik kontroli jakości i na każdym pojemniku umieszcza etykietę jednoznacznie opisującą jego zawartość. Składniki krwi zakwalifikowane do użytku leczniczego są przenoszone do lodówek, zamrażarek lub inkubatorów i tam oczekują na wydanie.

Podziel się na:Share on Facebook143Share on Google+1Tweet about this on Twitter2Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

27 myśli nt. „Droga dawcy – krok po kroku

    1. krwiodawca Autor wpisu

      Witam serdecznie!
      Przepraszam, że tak długo ale musiałem poczekać na odpowiedź z RCKiKów. Odpowiedzi są bardzo rozbieżne. Jedyne co się potwierdza to to, że wymagana jest przerwa. Minimalny okres jaki otrzymaliśmy w odpowiedzi to 2 tygodnie, maksymalny to 3 miesiące. Dodatkowo w każdym mailu dołączona była informacja o tym, że bardzo ważny jest powód dla którego zastosowano blokadę. Najlepiej będzie jeżeli podasz nam RCKiK w którym chcesz oddać. Dowiem się bezpośrednio w nim o dokładny okres karencji.

      Odpowiedz
    1. krwiodawca Autor wpisu

      Witam serdecznie!
      Nie powinnaś oddawać krwi. Po pierwsze podwyższony poziom triglicerydów może wskazywać na możliwość chorowania na cukrzyce lub niedoczynność tarczycy. Po drugie to wyjdzie w RCKiK w badaniach. Możesz a w sumie powinnaś oczywiście, jeżeli chcesz oddawać krew skontaktować się z lekarzem RCKiK i jego się zapytać. Jednak możesz zostać zdyskwalifikowana. Bierzesz jakieś leki?

      Odpowiedz
      1. Magda

        Troche mnie zdziwila informacja, ze podwyzszony poziom trojglicerydow wyjdzie w badaniach w RCKiK – oddawalam krew w kilku roznych centrach, ale nigdy nigdzie nie robili mi badan na poziom trojglicerydow… Kilkakrotnie zdarzalo mi sie odbierac szczegolowe wyniki i nigdy taka pozycja sie tam nie pojawiala…

        Odpowiedz
        1. krwiodawca Autor wpisu

          Rzeczywiście w ogólnych badaniach, które się wykonuje nie bada się stężenia triglicerydów jednak gdy oddana krew ma być frakcjonowana (rozdzielana) na składniki to wykonuje się dodatkowe badania np przy osoczu mogą być oznaczane dodatkowe „składniki”. Poszukałem na internecie czy kiedykolwiek ktoś z dawców miał problem z triglicerydami i rzeczywiście nie ma wielu wpisów na ten temat ale jeden mnie bardziej zaciekawił gdyż jest dość szczegółowo opisany przez samego krwiodawcę: http://commed.polki.pl/strasznie-wysoki-poziom-trojglicerydow-1962mg-dl-vt66849.html Proszę powiedzieć w jakiej stacji chcesz oddać krew dopytamy się dokładnie o tą sprawę.

          Odpowiedz
  1. Marta

    Witam! Oddaje krew juz wiele lat z jedna dłuższą przerwą ( 5 lat – z powodu dwóch ciąż i karmienia), oddawałam w różnych miejscach, w tym różnych województwach. I jeszcze po drodze gdzieś przy przeprowadzkach zgubiłam książeczki (miałam dwie jedną z katowickiego centrum krwiodastwa, a drugą z małopolskiego centrum krwiodastwa). jak teraz się dowiedzieć ile ŁĄCZNIE oddałam krwi i jak uzyskać taki wpis do książeczki (już mam nową, ale bez informacji o oddanej ilości krwi). Bardzo bym chciała mieć jedną z wpisaną rzeczywistą ilością oddanej krwi!Pozdrawiam

    Odpowiedz
    1. krwiodawca Autor wpisu

      Witam serdecznie!
      Niestety mimo iż powinien działać Krajowy Rejestr Dawców Krwi to jednak mam wielkie wątpliwości odbierając maila od dawców na temat jego funkcjonowania. Nie dalej jak 2 tygodnie temu kolega pisał dokładnie w tej samej sprawie. Oto odpowiedź jaką uzyskał od regionalnego centrum krwiodawstwa w którym chciał aby wbito mu donacje z poprzedniego miejsca oddawania.

      Witam! Zdałam krew w stolicy, jednak nie uzupełniono mi wpisów z donacji w Białymstoku. Panie twierdziły, że moją dostęp do swojego regionu, co nie wydaje się wiarygodne, gdyż wszystkie donacje są monitorowane. Zamiast wpisów zaproponowały wyrobienie nowej książeczki-z ich oddziału

      Odpowiedz
    1. krwiodawca Autor wpisu

      Witam serdecznie!
      Zgodnie z przepisami powinno się mieć 50 kg. Jednak niedowaga 1kg nie jest duża. Zwłaszcza, że nie jesteś wysoką osobą. Należy zaznaczyć również, że lekarz sprawdza dysproporcję między wagą a wzrostem. Według mnie nie powinno być problemów z tą waga przy tym wzroście aby zostać zakwalifikowanym do oddania. Jeżeli masz niedaleko podejdź i się zapytaj w punkcie w którym chcesz oddać, jeżeli punkt jest oddalony lub chcesz oddać w krwiobusie zadzwoń do centrum.

      Odpowiedz
      1. Bogusia

        Dziękuję bardzo za odpowiedż. Po 3 latach oddawania krwi zostałam z tego powodu powstrzymana, stąd te moje wątpliwości. Pozdrawiam:)

        Odpowiedz
  2. Jacek

    witam
    Zastanawiam się czy można wyrobić wszystkie trzy odznaki ZHDK na raz po oddaniu 18 litrów krwi czy muszę chodzić oddzielnie 3 razy po każdorazowym przekroczeniu wymaganego progu oddanej krwi?

    Odpowiedz
    1. krwiodawca Autor wpisu

      Witam serdecznie!
      Ciężko odpowiedzieć. Zgodnie z przepisami prawa tak. Bez względu kiedy składasz wniosek: czy to po każdej czy trzy wnioski po osiągnięciu ostatniego wymaganego litrażu powinieneś otrzymać 3 odznaki naraz. Jednak najlepiej dowiedzieć się o to w oddziale PCK. Jednak nie widzę żadnych podstaw do tego by ktoś nie chciał Ci ich wydać razem.

      Odpowiedz
  3. Justyna

    Witam,
    1. Co zrobić, jeśli podczas pobierania krwi zrobi mi się słabo?
    2. Czy po oddaniu krwi mogę dowiedzieć się jaką mam grupę?

    Odpowiedz
    1. krwiodawca Autor wpisu

      Witam serdecznie!
      1) Jeżeli chodzi o sytuację kiedy to podczas pobierania lub zaraz po pobraniu robi się słabo trzeba niezwłocznie powiadomić o tym personel centrum. Najczęściej pielęgniarka w takiej sytuacji poda wodę albo sole. Może również ustawić fotel w bardziej położeniu leżącym co bardzo pomaga w takich sytuacjach. Pamiętajmy również, że jeżeli po przyjściu do domu też robi nam się słabo należy telefonicznie poinformować o tym punkt poboru krwi.
      2) Tak. Po oddaniu jeżeli sam personel nie poda Pani takiej informacji to sama może Pani po oddaniu zapytać się o swoją grupę krwi.

      Odpowiedz
    1. krwiodawca Autor wpisu

      Witam serdecznie!
      Tak. Krew można oddawać od 18 do 65 roku życia z zastrzeżeniem, że dawcy pierwszorazowi w wieku ponad 60 lat tylko za zgodą lekarza w RCKiK.

      Odpowiedz
  4. sylwia

    jak stwierdzono ze mam małopłytkowosc w krwiodawstwie a mój lekarz twierdzi ze nie mam to co moge zrobic bym mogła nadal oddawac krew

    Odpowiedz
    1. krwiodawca Autor wpisu

      Witam serdecznie!
      Proszę się zapytać lekarza, który stwierdził, że nie ma Pani małopłytkowości czy wystawi zaświadczenie dla RCKiK. Jeżeli tak to wtedy zadzwonić do centrum i zapytać się czy po przyniesieniu takiego dokumentu dopuszczą Panią do oddania. Proszę jednak pamiętać, że oprócz powyższego wyniki badań dokonanych przed donacją muszą znajdować się w granicach norm. Dlatego może być sytuacja, że rzeczywiście niema Pani małopłytkowości ale jednak płytek jest za mało aby być dawcą. Same wyniki niższe niż normy dla krwiodawców nie muszą więc oznaczać, że jest się chorym.

      Odpowiedz
  5. Ar

    Czy mogę pójść na oddawanie krwi (wyjście ze szkoły) jak byłam przeziębiona tydzień wcześniej (katar+bóle głowy)?

    Odpowiedz
  6. Szybszy z Tarnowa

    Kilka dni temu złamałem kilka z tych podpunktów ;) rano oddawałem krew, a po południu zrobiłem prawie dwugodzinne wybieganie przełajowo-leśne po dłuższej przerwie w treningach, w dodatku nie do końca właściwie nawodniony – i jakoś nie widziałem zbytniej różnicy, jeśli chodzi o słabość czy osłabienie i formę fizyczną… tak więc nie należy chyba za bardzo aż tak straszyć konsekwencjami, dla zdrowego organizmu mniej niż 10% krwi oddanej nie stanowi raczej aż takiego ograniczenia w codziennych czynnościach… ale to u mnie i mówię za siebie

    Odpowiedz
    1. Osłabiony

      Ależ nikt nie straszy konsekwencjami. Chodzi tylko o to by szanować swój organizm i dać mu się zregenerować. To się mu po prostu należy, nawet jeśli tego nie odczuwasz. Mnie wyraźnie osłabiło bo pobraniu i przyjąłem to z pokorą. Mojego kolegę – wysoki, zbudowany, po AWF – też osłabia. Ty może chciałeś sobie udowodnić, że jesteś twardzielem albo byłeś zwyczajnie ciekaw czy poczujesz jakąś różnicę formy, ale czy pomyślałeś co by się stało gdybyś jednak nagle zasłabł w tym lesie? Podjąłeś niepotrzebne ryzyko i to zupełnie świadomie – cytuję: ‚po dłuższej przerwie w treningach, w dodatku nie do końca właściwie nawodniony’. A weźmiesz na swoje sumienie to, że ktoś inny zachęcony Twoim wpisem też złamie ‚kilka z tych podpunktów’ i w konsekwencji zrobi sobie krzywdę?
      Pozdrawiam

      Odpowiedz
    1. Agnieszka

      Zanim odda się krew pierwszy raz, a ma się obawy o zdrowie tarczycy trzeba zrobić badanie we własnym zakresie. Koszt to ok 16 do 20 zł, wystarczy iść do laboratorium, zapłacić i zrobić badanie. Wynik może zinterpretować lekarz pierwszego kontaktu, można też samemu sprawdzić w internecie, granice dopuszczalne są ogólnie dostępne.

      Odpowiedz

Dodaj komentarz